Agardando Edipo

Share

O home que esqueceu respirar

Verticalidade_PedroRios

Arteixo, 2005. Foto: Pedro Ríos.

Un home ao pór do sol, un home perante o oceano, a manipular a materia sobre unha area que se debulla so os pés como o pensamento se licúa ante o eterno. Respirar, din os mestres orientais, é o primeiro, e fica demostrado que aínda que é o que facemos ao virmos ao mundo é o que esquecemos en primeiro lugar. Aprendemos a camiñar, logo a falar e máis tarde até a liar un cigarro encanto esquecemos que o máis importante foi e será respirar.

O mar respira ou, o que é o mesmo, latexa: sístole de auga, diástole de area. E eu mentres a manipular a materia na procura dun equilibrio que se manifeste, por exemplo, na verticalidade. O mar, o sol, a terra e un home que tenta lembrar aquilo que sabía cando, na barriga do mundo, non precisaba respirar. O corazón latexaba para amar ou, o que é o mesmo, sabía. Porque non existe coñecemento para alén do amor.

Todo isto e máis, e moito menos tamén debido á miña torpeza, pois nen sequer sei respirar, acontecía cando Pedro Ríos por alí pasaba. Pasou e reparou en min, e talvez porque precisaba practicar a horizontalidade da cámara tirou esta foto, ou porque a tirar esta foto aprendía a conter o alento ou, o que é o mesmo, aprendía a respirar.

Share

Camilo Nogueira: "A ideoloxía historiográfica española non acepta a realidade histórica de Galiza"

Camilo Nogueira: «[…] Non hai tantos anos había xente galeguista, galeguistas moi coñecidos, que admitían a idea de que a Galiza é un país sen historia. Incluso agora en medios académicos até galeguistas fálase da “Coroa de Castela” sen pasar vergoña ningunha, cando é un tratamento puramente ideolóxico negador da historia de Galiza e de España. Para coñecer o presente hai que coñecer o pasado.
Por exemplo, “é que os cataláns, a diferenza dos galegos… isto e aquilo…” Non é os cataláns, son as circunstancias propias de Cataluña e as propias de Galiza. Cataluña perdeu a autonomía profunda no século XVIII, nós perdemos a que nos restaba de reino autónomo no 1500, o galego foi negado pola monarquía española nese momento, entanto que o catalán foi oficial até o principio do dezaoito. E non pasou moito tempo até que se deu a revolución industrial alí. Pero no principio do XVIII Galiza tiña o dobre de poboación que Cataluña e agora menos da metade. Ademais as clases dominantes catalás apenas participaron no goberno da monarquía española nin no estado español, en cambio as galegas estaban, paradoxalmente, profundamente implicadas. A metrópole de Santiago, que era un poder económico e político extraordinario, chegaba até Badaxoz, Ávila e a fins da Idade Media até Lisboa, e na Idade Moderna, no século XIX e boa parte do XX os arcebispos designados desde fóra eran alleos a Galiza. A metrópole de Santiago foi un feudo da monarquía. Esa imbricación das clases dirixentes galegas na monarquía e no estado supuxo un elemento moi diferente dos cataláns que, por así dicir viviron até moi tarde con autonomía, vivían “en si mesmos” aínda que coas relacións correspondentes co resto da Península. Como non comprendas isto non podes explicar o que ocorre agora. Entón afirmacións do tipo “Galiza ten un carácter esencial mariñeiro e labrego… Os galegos somos mariñeiros e somos labregos… Mágoa que se perdera o mundo agrario, porque alí se falaba o galego e no mundo urbano non…” Ese tipo de pensamentos non teñen en conta as circunstancias de que o carácter galego é expresábel no mundo industrial, como ocorre en todos os países e que se o uso do galego non está hoxe normalizado despois de séculos de negación na administración, na educación, na igrexa, etc. é por razóns políticas evidentes, que temos necesidade imperiosa de superar. […] Ler mais

Share

'Elos', de Paula Gómez del Valle

Prólogo de Tati Mancebo: «Paula Gómez del Valle é a fotógrafa do aire que surcan as gaivotas, das conversas dos caracois. Só ela é capaz de atrapar a muller que é invisíbel aquí e onde queira que vaia, porque só ela é a conciencia da cor nos ollos de quen mira.
Paula desvela os Elos que conectan obxectos, temperaturas, sabores, texturas, entidades, molduras de diversa natureza, os mundos que se desatan entre os pelos dos fociños de quen non se sabe retratado ou na sopa da sopa, comesta polo tempo.
Paula abre os nosos ollos ou enfoca as nosas vistas inexperientes para cousas que só alcanzaremos a ver nas súas fotografías. As súas fotos son así lentes máxicos, con que nos agasalla para ela ter con quen partillar o seu gozo: un brillo único que precisa dunha garrafa ou dun violín onde pousar, para deixarse atrapar por quen ten a capacidade de o ver, un brillo como ser etéreo na procura de ollos activos que lle concedan unha identidade bidimensional; esas historias entre liñas ou as fotos dos espazos entre foto e foto, a vida a morrer nos dentes do allo que devén condimento; o encerro como garantía de seguranza para os ovos, no mundo hostil das superfícies planas e finitas.
Paula retrata a terra para contarnos o que hai debaixo dela, as medusas para lembrarnos que temos os pés sobre a terra da que antes falou, as cores do día, que só se poden lembrar ben cando retemos as imaxes en branco e negro e nos obrigamos a facer un exercicio de reconstrución.
A única nota de cor, que calquera pode ver, é a metáfora do tempo en Galiza e da nosa convivencia e connivencia con el, que permite rir, ao tempo e a quen olla, dos fabricantes de paraugas, que de certo han de vir de terras secas de ventos constantes.
A luz non habita esta Galiza permanentemente, só entra e sae de cadro, das casas, das paisaxes… e cada nova xeración de relva alucina co que a arrodea e que aínda ninguén lle contara.
Galiza, e sobre todo Galiza, porque Galiza é grande e pequena, é antiga e moderna, é seca e húmida, é amábel e dura, como se nos descobre e nós mesmos nos descubrimos nestes elos.
Elos é tamén un diálogo aberto entre a imaxe e a palabra, ou entre a palabra visual e a palabra escrita, onde François Davo, Txiki Calvo e Rodrigo Varela toman o papel de interlocutores, de primeiros destinatarios das mensaxes da medium, cuxos testemuños se recollen e dan unha nova dimensión aos retratos do invisíbel de Paula. Eles, os seus textos, son a proba viva e mutante do que acabo de describir, unha mostra das voces que se axitan detrás das imaxes, unha escolma do balbordo que subxace en todo pedaciño de mundo, en todas as súas representacións, en calquera das entidades que o conforman e que o definen.»
Nota: Edicións Morgante, 2011. Fotografías de Paula Gómez del Valle con prólogo de Tati Mancebo, e textos de Txiki Calvo, Rodrigo Varela e François Davo.
Share

'Traición a Lois Pereiro', por Alfredo Ferreiro

Con este poema creado a partir doutro de Lois Pereiro comezo un traballo que titularei O libro das traicións, no que elaborarei versións de textos dos meus autores e autoras preferidos. Estas versións constitúen unha homenaxe sincera ás obras daqueles que, non pusuíndo eu o talento necesario para debidamente imitalos, me atreverei a “traicionar”, seguindo a Sócrates naquela defensa do burlesco á hora de tratar os máis serios misterios da vida, pois non seriamos quen de tratalos coa seriedade que realmente merecen. Ao mesmo tempo, á hora da “traición” lembro as palabras o Herberto Helder, cando dicía: «[…] Deve-se estar disponível para decepcionar os que confiaram em nós. Decepcionar é garantir o movimento. A confiança dos outros diz-lhes respeito. A nós mesmos diz respeito outra espécie de confiança. A de que somos insubstituíveis na nossa aventura e de que ninguém a fará por nós[…]».

Este poema foi publicado no libro electrónico Vivir un soño repetido, homenaxe da AELG a Lois Pereiro.

Traición a Lois Pereiro

Os éxitos atinxidos nesta vida
leváronme a gañar máis unha vez
definitivamente e sen pesar
todo o que contaba como gañado.

Éxtase libertaria ou iluminación
dun amor sempre xustificado;
foi a alegría até o paroxismo
o móbil que alentou a miña idea
de organizar en min unha verbena
e danzar toda a noite sobre a area.

Eu perpetúo o éxito atinxido
na tranquila travesía
en que vivo
porque esta orgullosa estatua namorada
ha de recibir nos labios dilatados
o mel esculpido como gloria profana
libre de todos os erros evitados.

Abrazado polo remuíño que me eleva
desde as tristes espirais da nada
ao alegre sendeiro da miña pena.

Alfredo Ferreiro

(Cfr. poema “XX”, de Poesía última de amor e enfermidade)

Share

'Vivir un soño repetido', libro electrónico de homenaxe da AELG a Lois Pereiro

“Con motivo do Día das Letras Galegas a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega edita un libro electrónico coas colaboracións dos seus asociados e asociadas. As colaboracións, inéditas e orixinais, responden a un duplo formato: a) poemas inéditos inspirados en Lois Pereiro; obra gráfica (ilustración, fotografía, poesía experimental, etc.) inspirada en poemas de Lois Pereiro. Da  conxunción de todas as achegas nace este libro electrónico en formato epub de descarga gratuíta accesíbel no apartado de publicacións da web da AELG.” [Vía Asociación de Escritores en Lingua Galega]

Os autores e autoras que participan son: Francisco Álvarez-Koki, Ana Arias Saavedra, Afonso Becerra de Becerreá, Concha Blanco, Lino Braxe, Ramón Caride, Arturo Casas, Francisco Castro, Marta Dacosta, Xoán Carlos Domínguez Alberte, Rosa Enríquez, Estíbaliz Espinosa, Alfredo Ferreiro, Salvador García-Bodaño, Álvaro Lago, María Xosé Lamas, Rafael Lema, Siro López, Lourdes Maceiras, Tati Mancebo, Verónica Martínez Delgado, Rosa Méndez Fonte, Carlos Negro, Lucía Novas, Toño Núñez, Olga Patiño, Claudio Pato, Ana María Pérez Cerviño, David Pobra, Xavier Queipo, Baldo Ramos, Mario Regueira, Xavier Seoane, Chelo Suárez, Alberte Suras, Xulio L. Valcárcel, Diana Varela Puñal, Xosé Vázquez Pintor e Helena Villar Janeiro.

Algunhas recomendacións para a lectura:
1. Tanto en Linux canto en Windows é recomendábel usar Calibre. Con Windows 7 vai ben Adobe Digital Editions.
2. Para navegadores: a) Epubreader en Firefox funciona perfectamente (hai que instalar o addon e despois abrir o libro desde “Abrir arquivo” en “Arquivo”); b) Para Chrome recomendamos a extensión MagicScroll.

Share

O blogue do poeta Amadeu Baptista

O noso amigo e luminoso poeta Amadeu Baptista decidiu finalmente abrir a súa páxina persoal. Un novo espazo para petiscar algunha da mellor mao para a poesía de Portugal.

(fragmento)
E é então que a saudade se expande como palavra portuguesa
e eu volto à infância, enquanto tu, Dempster das Irlandas que não há,
revives e oficias o K3 dessa Guiné repulsiva para que o fascismo te mandou,
como se houvesse uma nova crónica do descobrimento e conquista da Guiné a ampliar
a que o Zurara escreveu, e nada se cria ou se perde, e tudo se transforma,
como a antiga lei nos disse, e de versos se inça o exílio que jamais projectamos
e, sem mais, o acaso da vida, pelo seu ábaco infeliz, nos ordenou –
e sabemos que os poemas sujam tudo,
tal como os pombos, as pombas, os ratos, os pais que nos traíram,
e todos os que traíam as infâncias que, como as nossas,
foram vividas a golpes de marcas nos costados pela sovas iníquas
que nos deram

Falemos de exemplares vivos e pios de aves,
o centro da cidade é uma loja chinesa na ordem geral do mundo,
nós estamos a viver algures entre a rua Formosa e a rua da Paz
e o dia de hoje, claro como há muitos dias não havia, enche-se de sombras,
e eis que acabam de bater as doze e quarenta e cinco e morre, em Lanzarote,
José Saramago, tão pombo como nós na refrega das coisas que nos escapam
entre os dedos como se não fossem mais que jangadas de pedra onde nenhum
ente divino se senta à nossa mesa por um café – falemos
da inexprimível solidão dos poetas, esse luto

Vejo-me como um homem calado, vejo assim os poetas,
vemo-nos como homens calados que não podem estar calados,
ou que estão cegos e não podem estar cegos,
ou que não podem deixar de deambular na cidade,
porque há uma pedra a levantar do chão,
um povo a levantar,
uma infância a levantar

É, foi na infância que o descontrolo se arrostou,
aquele odor a sal e a vinagre palpita ainda no meu cérebro,
ligamo-nos assim à terra, a olhar o interior das mercearias,
dos pomares,
a surpreender a alegria que se faz pela interposição do silêncio
com as palavras vitais, o rego de sangue que se abriu
na via do caramanchão quando ficou determinado o lugar das alucinações
e se abriu a porta para um determinado ponto da cidade,
esse mesmo onde caímos pela primeira vez

O que lá está é nosso e não nos pertence nunca, o olhar
deslumbra-se por esses cavalos, essa estátua, esses pombos,
provera a Deus e seríamos meninos para sempre com essa brisa no rosto,
os barcos estão cheios de carvão, discorrem sobre eles as mulheres
que pelas tábuas passam e carregam à cabeça largos cestos de vime,
e é como se fossem podoas a escandir o ar, como se fossem
a nossa misericórdia irremissível

(in O Ano da Morte de José Saramago, Lisboa, & Etc, 2010)

Share

O ebook entra en Galiza tras o 22M

Vía Tati Mancebo.

Share

'Alerta da noite', un texto esquecido de Benjamin Péret, por Xesús González Gómez

Deixamos aquí este traballo de Xesús González Gómez, publicado o 4 de maio de 2011 en A Nosa Terra, no que recupera un texto esquecido de Benjamin Péret. O seu autor autorízanos para publicarmos o texto aquí, e manifestounos a vontade de colaborar desde Barcelona con este proxecto do Grupo Surrealista Galego, do que nos felicitamos todos nós (benvido, Xesús):

“Benjamin Péret (1899-1959) foi un escritor francés adscrito ao movemento surrealista. Un dos seus textos menos coñecidos escribiuno para a revista catalá Nova Iberia, que só publicou un número durante a Guerra do 36. Velaquí a historia:
A principios de agosto de 1936 chega a Barcelona, acompañado de Jean Rous (membro do Secretariado internacional do Movemento para a 4ª Internacional) e de Leopold Sabas (cineasta, militante do Parti Ouvrière Internationale –trotskista), o poeta surrealista Benjamin Péret. Viaxa á Cidade Condal como delegado do Secretariado Internacional para pórse ás ordes do Partido Obreiro de Unificación marxista (POUM), considerado como trotskista, aínda que rompera con Vello, e máis ben bukharinista, a pesar de que nel militan trotskos como Juan Andrade, Jordi Arquer, Molins Fabregat e tantos outros como Eugenio F. Granell ou Andrés Colombo: un dos seus dirixentes, Andreu Nin, antigo lider de Izquierda Comunista, rompera con fundador do exército vermello a raíz da súa alianza co grupo de Maurin para formar este partido). Nos primeiros días, Péret, que estivera casado cunha cantante brasileira (Elsie Houston) e vivira no Brasil durante case tres anos, e de onde fora expulsado polas súas actividades políticas, é o encargado das emisións en lingua portuguesa da radio do POUM. Mais axiña, despois de viaxar a Valencia, en setembro, parte para a fronte de Aragón a loitar nas milicias do POUM. Durante a súa estadía en Barcelona e na fronte escribe diversas e moi interesantes cartas a André Breton: por elas sabemos que envía a Rous a París, para que vexa o fotógrafo Man Ray e este lle consiga placas radiográficas de 30×40 para os hospitais de Cataluña, que non teñen. Ou que ve os surrealistas ingleses David Gasycone e Roland Penrose, mais case non pode falar con eles: están todo o tempo a traducir. Informa a Breton de que o poeta canario, surrealista, Pedro García Cabrera foi internado polos fascistas nun campo de concentración, así como Inocencio, de Puerto de la Cruz (este Inocencio debe ser Inocencio Sousa Cruz, membro da dirección da Federación Insular Socialista, compañeiro do poeta García Cabrera) en África, que viu tres veces a Joan Miró. En xaneiro de 1937 escríbelle que a invitación que segundo Juan Brea (poeta surrealista cubano, casado con Mary Low) lle fixera o POUM a Breton non é máis que un bluff deste, e tamén lle informa que aínda non viu a Miravitlles (Jaume). […] Ler mais

Share

Carta aos nosos netos

Queridos netos,

Escribímosvos desde 2011, un ano que tedes e teredes escoitado mencionar moitas veces. Até hai poucos días España era un estado chamado democrático porque a cidadanía escollía os que se facían pasar polos seus representantes cada catro anos. Eran tempos en que as grandes empresas mandaban sobre a vontade da xente; poñían os políticos que lles petaba e facíanos bailar ao son das súas melodías. Houbo unha crise financeira que daría para outra carta, os índices de desemprego subiron, a xente comezou a perder as súas casas, a ter que traballar cada vez máis horas para gañar menos que antes, e chegou un momento en que o descontento e a necesidade foron tan grandes, que a xente comezou a organizarse para solucionar o problema que a todos parecía prioritario e que posibelmente era o único punto que todos tiñan en común: acabar coa corrupción en todas as súas variedades a través da creación dunha nova organización social fundamentada na xustiza, antes que na disciplina de voto ou na ambición duns poucos.

Esa xente organizouse como non fora posíbel ter feito moito antes, probabelmente non vos soe de nada nin Twitter nin Facebook, mais crede que en 2011 foron cruciais para a organización humana. Uns ocuparon os espazos físicos, outros facilitaron as comunicacións, outros colaboraban co que a organización, verdadeiramente democrática, lles solicitaba en cada momento. Por primeira vez nos sentimos directamente conectados a tanta xente ao mesmo tempo. É preciso sentir as conexións para ter un mínimo de empatía con tantísimas persoas que non vas ver en toda a túa vida, pero si que a sentimos, aínda que fose precisa unha revolución para que así fose. Entón a xente traballou intensamente para todas as persoas tivesen o máximo grao de decisión posíbel, e déronse conta de que, para conseguilo, era imprescibdíbel organizárense en comunidades pequenas, onde todos poidesen sentir a calquera dos membros como o viciño da porta do lado, e que a rede facilitaba, como non, a organización en rede, todos conectados con todos, mais decidindo cadaquén sobre o seu radio de residencia.

E funcionou.

Por suposto, e vós sabédelo, o sistema non é perfecto, mais todos coincidimos en que os alicerces son os mellores, e que é cousa de tempo ilo mellorando, repintando, cubrilo de enfeites en mantelo a punto a base de usalo, de participar, de vivir en harmonía cos que nos rodean, de axudar e de saber aceptar axuda, en definitiva, de sermos felices distribuíndo os recursos segundo as necesidades porque somos quen de sentir que a felicidade dos outros redunda na propia.

Tede paciencia coas nosas batalliñas; non é só que para nós sexan tan importantes. Sentimos a responsabilidade, por se for preciso, de lembrarvos que debedes tomar as vosas decisións, que non hai minoría que, a longo prazo, sexa quen de dominar unha maioría se esta non quere ser dominada. Nunca esquezades que non queriamos para vós o mundo que estabamos a construír e decidimos cambialo por un máis xusto e comprobamos que era posíbel, que sempre é posíbel, que as persoas xustas e boas sempre son moitísimas máis que as malas, por moito que vos cheguen a dicir. Lembrade isto sempre. (Vía Tati Mancebo)

Share