“A illa de Hai Nan”, por Catherine François

Caminos bajo el agua, de Catherine François«― […] Por que razón te enviaron a esta lonxincua illa habitada por indíxenas que preferirían gobernarse a si mesmos?
― En recoñecemento aos servizos prestados! Tras a morte da Emperatriz, o xoven Emperador voltou emprender a política do seu pai, que considera máis adecuada, e os funcionarios máis apreciados do réxime anterior foron desterrados.
― Como é a vida aquí?
― Todo moi sinxelo. Cómese sen carne, hai doenzas mais non hai remedios, mórase sen casa, paséase sen amigos, pásase o inverno sen carbón e o verao sen auga fresca. En resumo, non hai nada, nen sequera malaria.
― Mais ti tes unha casa.
― Estiven a punto de prenderlle lume cando queimaba resina para fabricar tinta. É a cuarta que constrúo coas miñas propias maos, e supoño que será tan efémera como as anteriores.
― As casas non son como os templos, non son feitas para durar. Unha casa morre cada vez que a abandonas. E logo… non che faltará o viño!
― Fabriqueino como puiden. Próbao!
― É raro. Ten o peso da terra, a cor das nubes do poente, é espeso como a seiva nova e o seu perfume lembra a cortiza de canela.
― É o último que fabriquei, en Hui Zhou, con fariña de trigo e arroz, era excelente. Bauticeino como Viño da Unidade Divina. Como non quería andar coa receita, graveina nunha pedra que depositei no monte Lu Fu.
― Esta illa selvaxe semella moi distinta de todo o que coñecín até agora.
― Deamos un paseo. Guiaranos o meu can, Fociño Negro, que naceu aquí.
― Esta terra é aínda virxe. Respira sen esforzo, espreguízase e adormece con toda liberdade. Non se precisa dos espellos da imaxinación para ver os Espíritos que a habitan.
― De que espíritos se trata, Wu Fu Ku?
― Baixo a auga está a Imaxe Fuxitiva, sobre o outeiro o Espírito Frondoso, no campo sen cultivar mora o Espírito Vacilante, na chaira o Espírito Serpentino.
― Xa sabía que ti eras capaz de ouvir cos ollos e ver cos ouvidos.
― Só sei ouvir sen ouvidos e ver sen ollos! Dime, como é a xente de aquí?
― É xente sinxela e sincera. Teño moitos amigos que me axudaron a construír a miña casa. Cando me ven camiñar polo campo a grandes pasos e recitar os meus versos en voz alta, os nenos aplauden a rir e a berrar: “O tolo!” Ves aquela muller que corta leña? É unha vella amiga, chámoa Soño de Primavera.
― Por que?
― O día que cheguei cruzouse no meu camiño e, a modo de saúdo, díxome: “Ti fuches antano un alto funcionario da corte. Non che parece agora que todo foi un soño de primavera?” Regaleille un dos meus deseños, que representaba a súa casa e o seu xardín. Como eu tiña acrecentado unha árbore acarón da súa porta, decidiu plantar unha nese mesmo lugar. Era algo que se tiña convertido en imprescindíbel para ela, segundo dixo.
― Que ficará deste teu soño mañá, cando estexas lonxe de aquí?
― Lembrareime de Fociño Negro, que se nega a cruzar a ponte e atravesa a nado o río.
― O teu irmán deume unha mensaxe da corte, que levo gardado como unha pedra preciosa envolvida no meu pano. Son horas de abrilo. Todos os exiliados foron perdoados. Ordenan que voltes a Lian Zhou, no continente.
― Debo alegrarme? Debo lamentarme? Que importancia ten gañar ou perder? A vida é unha liña feita de puntos. Cada grao é unha semente que xermola cando xa se daba por abandonada. Deixo este soño para entrar noutro. Levarei o can. Obsérvame cos ollos confiados dunha noite morna. Dime, Fociño Negro, cando terminará todo isto?»

Este é un trecho do capítulo tilulado “A illa de Hai Nan”, da obra Camiños baixo a auga de Catherine François, traducido por nós para a ocasión. En breve publicaremos unha entrevista coa autora.

Share

Quen non pode alimentar os seus Antepasados non pode alimentar un país (Camiños baixo a auga (I))

«No Principado de Lu, o Analista das Palabras escribiu:
“Durante o vixésimo quinto ano do reinado do Príncipe Chao, Ki Ping Zi convocou o Grande Conselleiro e pronunciou este discurso:
—A miña familia non cesou de prosperar. A riqueza e os trofeos acumulados polos meus Antepasados son boa proba da nosa Virtude. A profecía que lles foi revelada, que aseguraba un glorioso porvir para os seus descendentes, mostra que o Ceo está connosco. Non podo comportarme como un covarde nin fuxir do meu destino. É propio do Poder o medrar sen cesar e da Virtude manifestarse mediante actos. Todos saben que debe reinar aquel cuxo Prestixio supere o dos máis. Credes que infrinxiría a lei se un día tomase o posto do Príncipe Chao?
O Grande Conselleiro respondeu:
—Debo, en xustiza, contestar o seguinte: a Virtude do Príncipe Chao esgótase. O Espírito dos seus Antepasados está desfalecido pola fame e a sede. Xa non ten descendentes dignos que os podan honrar. Quen non pode alimentar os seus Antepasados non pode alimentar un país. Os tempos mudan, e os ciclos alternan. Tras a seca vén a inundación, tras a paz vén a guerra.» [Do capítulo O PRÍNCIPE CANIBAL, páxinas 52-53]

Caminos bajo el agua
(Título orixinal: Les chemins sous l’eau)
Catherine François
1999 | Pre-textos

Este libro é sen dúbida unha das obras que máis me teñen impresionado nos últimos anos. Son tantas as emocións que me produciu a súa lectura que debo recoñecer que non sei moi ben como renderlle a homenaxe que merece. Non me facía facía falta, estimo eu, terme aproximado durante anos ás artes marciais chinesas e a algúns textos taoístas para desfrutar dunha obra que contén tanta sensibilidade, tanta humanidade e tanta poesía, no sentido máis amplo do termo. Mais por ese lado tamén deu no alvo.
Fixádevos na existencia dese personaxe denominado Analista das Palabras, ou no cometido do Grande Conselleiro, especialista na proxección da tradición familiar no destino persoal, o que vai afectar directamente a decisións políticas de máxima relevancia. E sobre a frase “Quen non pode alimentar os seus Antepasados non pode alimentar un país”, non tedes a intuición de que contén unha verdade universal que por non atendida está a pasar factura ao noso vello país, como se se tratase da fada zangada que por non ter sido convidada enfeitiza a Bela adormecida?
Estas e moitas outras cuestións poden razoarse destes Camiños baixo a auga, obra que se alimenta das fazañas bélicas, as obras civís, as reflexións filosóficas, políticas e espirituais que foron conservadas nos textos tradicionais chineses á volta do Río Amarelo. A partir de lendas dispersas e un inxente traballo de documentación histórica, estes acontecementos míticos chineses cobran un valor literario solidamente erguido grazas á mestría narrativa e a sensibilidade poética de Catherine François. Eu só pretendo mostrar algúns trechos do moito que neste libro atopei,  até porque escribir algo intelixente sobre un texto tan redondo é algo que non me atrevo a encetar ante un risco tan evidente de ficar lonxe, moi lonxe, da elegancia e profundidade discursivas que se precisa para estar á altura. Así as cousas, presentarei excertos escollidos que adaptarei ao galego, para a que conto co permiso da autora.

A. F.

Share