Poétika, unha singular aplicación para Iphone

O pasado Día da poesía foi presentada Poetika na Casa América, unha aplicación para iPhone que ofrece un catálogo de 1.500 poemas de inicio que serán duplicados en septiembro de 2013. Comprende unha das antoloxías de poesía universal máis variadas e estensas publicadas en español, con autores de todas as épocas, en que non faltan os griegos, Shakespeare, Quevedo, Petrarca, e outros moitos dunha nómina que atinxe a actualidade e na que non faltan as colaboracións de poetas galegos actuais como Tati Mancebo e que isto escribe.

Na elaboración do proxecto participaron os escritores Catherine François, Jenaro Talens (editores e responsábeis literarios da antoloxía), Antonio González (Director General de Wake App), Clara Janés (poeta, novelista e tradutora), e Juan Soros (poeta, editor e tradutor). […] Ler mais

Share

'Al-Mutasim de Almería', de Catherine François

A acción desta peza teatral transcorre no al-Ándalus do século XI, durante o reinado dun Al-Mutasim acosado polos reis musulmanos viciños así como por un Afonso VI que afianzaba o poder cristiano pola Spania adiante desde a solidez político-militar dunha dinastía galaica tan arraigada na época como ocultada pola historiografía española. Mais a perspicaz Catherine François non cae nos erros de tantos e representa un Al-Mutasim que trata o rei cristiano de “perro gallego”:

“Dicen que los hombres son como los árboles, que se parecen en su forma de crecer y se distinguen por la calidad de los frutos que dan. Tras matar al enviado del rey Alfonso, el rey Al-Mutamid se ha tenido que someter a sus exigencias. Su audacia ha avivado contra todos nosotros la cólera del Perro Gallego que envía a sus tropas a sembrar el pánico hasta las puertas de Almería. El árbol que se eleva por encima de los demás es partido por el rayo y, en su caída, incendia el campo entero. Llegará el día en que nadie que permanezca en su patria podrá esperar más que ruina y destrucción” (p. 30)

As intrigas da guerra mestúranse coa poesía e a filosofía en palacios e campamentos militares:

“¿Por qué habría de apoderarme de Granada si los barcos vienen a nuestras orillas a descargar tesoros de países lejanos” (p. 16).

Nas conversas entre as personaxes descríbense as campañas gañadas e perdidas:

“Tus palabras me alivian en este día de derrota -dille o rei ao poeta Ibn Al-Haddad, literalmente tocaio meu por canto significa o seu nome “Fillo do Ferreiro”- El rey de Granada acaba de arrebatarnos una fortaleza. No pocas veces me he dicho: si no puedo conservar la tierra de mi padre, ¿qué bienes podré dejar a mis hijos cuando abandone este mundo?” (p. 20). Reparen, noutra orde de cousas, nesta última frase e no valor que toma se a aplicamos hoxe á lingua galega.

Así como os problemas políticos e as estratexias necesarias para defender o territorio durante nove anos que terminan cos almorábides a punto de tomar Almería e a morte de Al-Mutasim no seu palacio envenenado pola tristeza da perda:

“Traedme agua pura, se acabaron en vino y sus quimeras. Ahora sé que renunciando a lo mejor hallamos lo sublime, que era la causa de nuestra sed. De ahora en adelante el placer me hallará junto a la fuente clara que sacia los espíritos sedientos de pureza. (Vacía la copa en el suelo).” (p. 58)

En todo momento os discursos dos reis e altos mandatarios son acompañados de argumentacións filosóficas e poemas delicados na forma e penetrantes no contido (p. 32: “La gloria en este mundo es un lujoso manto / de cenefas doradas gastadas por el uso”), nos que demostra François unha destreza na emulación dos diálogos árabes tan verosímil á conseguida para o ámbito chinés no xa comentado Caminos bajo el agua; mesmo me atrevería a dicir que, por momentos, algunhas intervencións como as do “Asceta” lembran a implacabilidade sapiencial dun Fuso Negro e a lingua áurea de Valle-Inclán nas Comedias bárbaras:

“El hombre es la única criatura capaz de concebir la nada y el absoluto, el único que se siente atraído por lo que escapa a su entendimiento. Cuando el Señor de los Universos propuso la custodia de los secretos a los Cielos, a la Tierra, a las Montañas, todos, temblando de pavor, se negaron a asumirla y el hombre, en su inmensa locura, aceptó hacerse cargo” (p. 38).

Share

Que é o xornalismo hoxe?

Eu estaba alí, eu mesmo estiven próximo da idea inicial e da organización da presentación da obra de Catherine François na Coruña. Coñecía as dificultades de tempo que a autora e o tradutor, seu cónxuxe, superaron para viren promocionar o libro dela na cidade. Eu fixen fotos e gravei vídeos. Eu estaba alí.

Por iso me sorprende tanto que o título da reseña e o texto lle outorguen moita maior relevancia ao tradutor e prologuista, por outra parte divino cantante, letrista extraordinario, teórico da música sorprendente, conferenciante inspirado, crítico perspicaz e sólido intelectual… que non presentaba ningunha obra propia na Feira do libro. Del realmente poucas referencias dispensou La Voz de Galicia cando o músico comandaba A Coruña Son, este obradoiro de canción cunha fórmula inédita en España, e ningunha xa cando descubriu que tal evento era respaldado por unha concellaría con persoal nacionalista a traballar. De nada servíu que A Coruña teña visto nestes últimos anos que a Cultura existe na política municipal para alén das touradas, os músicos anglófonos, o teatro español e a ópera italiana. Quen non ve na cultura coruñesa como creceu a demanda a base de oferta autenticamente galega, aquela que nos permite relacionarnos con escritores, pintoras, ilustradores, cineastas, escultoras, bailarinos, actrices, editoras e tantas persoas que ao noso carón alimentan o seu talento con esforzo perante unha política institucional que llo quer deixar morrer de inanición…

…Quen non quere ver a realidade social non a ve, mais que despois non anuncie que o seu traballo é  un baluarte das liberdades públicas. Evidentemente, estas actitudes non  permiten un xornalismo digno, aquel que conta o que acontece para que o que ignora pase a saber, aquel que debemos apoiar porque non debe desaparecer. A diva desta festa foi Catherine François coa súa obra El árbol ausente, unha noveliña dunha sensibilidade tal que semella antes unha esencia literaria, un produto de bouttique ao que só os moi exixentes, aínda que sen vaidades económicas, poden acceder.

Se cadra o/a xornalista que acudiu referenciar o evento tivo que actuar así perante a insensibilidade dun seu superior. Se cadra un superior fai o que pode para mostrar a diferenza ao xornalista entre o xornalismo cultural e o xornalismo rosa, sen resultados polo momento. Nada sei dos porqués, recoñézoo, e aínda por cima nin xornalista son, así que mellor debería recomendarlles que especulen polos seus propios medios.

Share

‘El árbol ausente’, de Catherine François, na Feira do libro da Coruña 2010

Share

Feira do libro da Coruña 2010

03-08-2010 ~ Presentación de Settecento, de Marcos Calveiro (Martin Pawley, Marcos Calveiro e Manuel Bragado):

03-08-2010 ~ Xosé Manuel Pereiro e Ghanito fedellando antes de acudir a unha presentación literaria:

02-08-2010 ~ Presentación de El árbol ausente, de Catherine François (Catherine François, Tati Mancebo e Santiago Auserón):

Share

Catherine François e a súa árbore ausente na Feira do libro da Coruña

El árbol ausente, de Catherine François, é un exemplo moi apropiado para aqueles que, ben por falta de referentes literarios sólidos ben por teren ficado atordoados nunha época de permanentes “achados” estéticos, boian sobre os sistemas literarios sen saber para onde se dirixen as correntes das boas obras. Edificada sobre as lembranzas da infancia, esta novela de 120 páxinas demostra que existe unha incomún maturidade que permite comprender a infancia na súa verdadeira potencia, aquela que permite experimentar a vida cunha intensidade sabia, afastada da hiprocrisía, do hábito vacuo, do amor como costume e do traballo como unha escravitude tolerábel.

A infancia como un modo intenso, sincero e valente de enfrontar a vida. O coñecemento indutivo que tanto ofende o tópico católico da vida como lugar de purga ou dor necesaria. Un modo que, ao tempo, nos mostra a importancia do mito e o valor real dos misterios que xamais nos abandonan: o abismo insondábel do lago, a morte súbita que reservan incógnitas bombas da guerra mundial, a escuridade do submundo nos corredores infrecuentados dos edificios, as identidades de persoas descoñecidas… Paralelamente, a reflexión sobre a creatividade que nos ofrecen as semellanzas excesivas dos predios, recipientes idénticos para vidas diversas en experiencias domésticas, ás veces coincidentes, sempre irrepetíbeis. O que temos de humano fainos comúns, mais o modo de desenvolvernos convértenos en diverxentes. Partimos do mesmo lugar, partillamos os mesmos espazos e porén camiñamos por sendeiros que aleatoriamente se aproximan e afastan.

Se ben as vidas da xente do bairro constitúen de partida un argumento  de cadro costumista, isto logo se revela o recurso principal para o destaque dunha lingua literaria puída como poucas en que cada frase, cada parágrafo e cada capítulo semellan ter sido medidos en lonxitude e altura poética cunha mestría que, avanzaba no inicio da reseña, nos lembra cal é a técnica perenne da escritura literaria. A necesaria compensación de recursos poéticos (o símil , por exemplo) con descricións carentes de retórica, a ausencia de reiteracións, o equilibrio entre o subxectivo e o realista…

Orixinalmente en francés e agora con tradución e prólogo de Santiago Auserón, esta edición (Demipage) será presentada pola autora, o tradutor e a nosa colaboradora Tati Mancebo o luns 2 na Feira do libro da Coruña.

Share

“A illa de Hai Nan”, por Catherine François

Caminos bajo el agua, de Catherine François«― […] Por que razón te enviaron a esta lonxincua illa habitada por indíxenas que preferirían gobernarse a si mesmos?
― En recoñecemento aos servizos prestados! Tras a morte da Emperatriz, o xoven Emperador voltou emprender a política do seu pai, que considera máis adecuada, e os funcionarios máis apreciados do réxime anterior foron desterrados.
― Como é a vida aquí?
― Todo moi sinxelo. Cómese sen carne, hai doenzas mais non hai remedios, mórase sen casa, paséase sen amigos, pásase o inverno sen carbón e o verao sen auga fresca. En resumo, non hai nada, nen sequera malaria.
― Mais ti tes unha casa.
― Estiven a punto de prenderlle lume cando queimaba resina para fabricar tinta. É a cuarta que constrúo coas miñas propias maos, e supoño que será tan efémera como as anteriores.
― As casas non son como os templos, non son feitas para durar. Unha casa morre cada vez que a abandonas. E logo… non che faltará o viño!
― Fabriqueino como puiden. Próbao!
― É raro. Ten o peso da terra, a cor das nubes do poente, é espeso como a seiva nova e o seu perfume lembra a cortiza de canela.
― É o último que fabriquei, en Hui Zhou, con fariña de trigo e arroz, era excelente. Bauticeino como Viño da Unidade Divina. Como non quería andar coa receita, graveina nunha pedra que depositei no monte Lu Fu.
― Esta illa selvaxe semella moi distinta de todo o que coñecín até agora.
― Deamos un paseo. Guiaranos o meu can, Fociño Negro, que naceu aquí.
― Esta terra é aínda virxe. Respira sen esforzo, espreguízase e adormece con toda liberdade. Non se precisa dos espellos da imaxinación para ver os Espíritos que a habitan.
― De que espíritos se trata, Wu Fu Ku?
― Baixo a auga está a Imaxe Fuxitiva, sobre o outeiro o Espírito Frondoso, no campo sen cultivar mora o Espírito Vacilante, na chaira o Espírito Serpentino.
― Xa sabía que ti eras capaz de ouvir cos ollos e ver cos ouvidos.
― Só sei ouvir sen ouvidos e ver sen ollos! Dime, como é a xente de aquí?
― É xente sinxela e sincera. Teño moitos amigos que me axudaron a construír a miña casa. Cando me ven camiñar polo campo a grandes pasos e recitar os meus versos en voz alta, os nenos aplauden a rir e a berrar: “O tolo!” Ves aquela muller que corta leña? É unha vella amiga, chámoa Soño de Primavera.
― Por que?
― O día que cheguei cruzouse no meu camiño e, a modo de saúdo, díxome: “Ti fuches antano un alto funcionario da corte. Non che parece agora que todo foi un soño de primavera?” Regaleille un dos meus deseños, que representaba a súa casa e o seu xardín. Como eu tiña acrecentado unha árbore acarón da súa porta, decidiu plantar unha nese mesmo lugar. Era algo que se tiña convertido en imprescindíbel para ela, segundo dixo.
― Que ficará deste teu soño mañá, cando estexas lonxe de aquí?
― Lembrareime de Fociño Negro, que se nega a cruzar a ponte e atravesa a nado o río.
― O teu irmán deume unha mensaxe da corte, que levo gardado como unha pedra preciosa envolvida no meu pano. Son horas de abrilo. Todos os exiliados foron perdoados. Ordenan que voltes a Lian Zhou, no continente.
― Debo alegrarme? Debo lamentarme? Que importancia ten gañar ou perder? A vida é unha liña feita de puntos. Cada grao é unha semente que xermola cando xa se daba por abandonada. Deixo este soño para entrar noutro. Levarei o can. Obsérvame cos ollos confiados dunha noite morna. Dime, Fociño Negro, cando terminará todo isto?»

Este é un trecho do capítulo tilulado “A illa de Hai Nan”, da obra Camiños baixo a auga de Catherine François, traducido por nós para a ocasión. En breve publicaremos unha entrevista coa autora.

Share

Quen non pode alimentar os seus Antepasados non pode alimentar un país (Camiños baixo a auga (I))

«No Principado de Lu, o Analista das Palabras escribiu:
“Durante o vixésimo quinto ano do reinado do Príncipe Chao, Ki Ping Zi convocou o Grande Conselleiro e pronunciou este discurso:
—A miña familia non cesou de prosperar. A riqueza e os trofeos acumulados polos meus Antepasados son boa proba da nosa Virtude. A profecía que lles foi revelada, que aseguraba un glorioso porvir para os seus descendentes, mostra que o Ceo está connosco. Non podo comportarme como un covarde nin fuxir do meu destino. É propio do Poder o medrar sen cesar e da Virtude manifestarse mediante actos. Todos saben que debe reinar aquel cuxo Prestixio supere o dos máis. Credes que infrinxiría a lei se un día tomase o posto do Príncipe Chao?
O Grande Conselleiro respondeu:
—Debo, en xustiza, contestar o seguinte: a Virtude do Príncipe Chao esgótase. O Espírito dos seus Antepasados está desfalecido pola fame e a sede. Xa non ten descendentes dignos que os podan honrar. Quen non pode alimentar os seus Antepasados non pode alimentar un país. Os tempos mudan, e os ciclos alternan. Tras a seca vén a inundación, tras a paz vén a guerra.» [Do capítulo O PRÍNCIPE CANIBAL, páxinas 52-53]

Caminos bajo el agua
(Título orixinal: Les chemins sous l’eau)
Catherine François
1999 | Pre-textos

Este libro é sen dúbida unha das obras que máis me teñen impresionado nos últimos anos. Son tantas as emocións que me produciu a súa lectura que debo recoñecer que non sei moi ben como renderlle a homenaxe que merece. Non me facía facía falta, estimo eu, terme aproximado durante anos ás artes marciais chinesas e a algúns textos taoístas para desfrutar dunha obra que contén tanta sensibilidade, tanta humanidade e tanta poesía, no sentido máis amplo do termo. Mais por ese lado tamén deu no alvo.
Fixádevos na existencia dese personaxe denominado Analista das Palabras, ou no cometido do Grande Conselleiro, especialista na proxección da tradición familiar no destino persoal, o que vai afectar directamente a decisións políticas de máxima relevancia. E sobre a frase “Quen non pode alimentar os seus Antepasados non pode alimentar un país”, non tedes a intuición de que contén unha verdade universal que por non atendida está a pasar factura ao noso vello país, como se se tratase da fada zangada que por non ter sido convidada enfeitiza a Bela adormecida?
Estas e moitas outras cuestións poden razoarse destes Camiños baixo a auga, obra que se alimenta das fazañas bélicas, as obras civís, as reflexións filosóficas, políticas e espirituais que foron conservadas nos textos tradicionais chineses á volta do Río Amarelo. A partir de lendas dispersas e un inxente traballo de documentación histórica, estes acontecementos míticos chineses cobran un valor literario solidamente erguido grazas á mestría narrativa e a sensibilidade poética de Catherine François. Eu só pretendo mostrar algúns trechos do moito que neste libro atopei,  até porque escribir algo intelixente sobre un texto tan redondo é algo que non me atrevo a encetar ante un risco tan evidente de ficar lonxe, moi lonxe, da elegancia e profundidade discursivas que se precisa para estar á altura. Así as cousas, presentarei excertos escollidos que adaptarei ao galego, para a que conto co permiso da autora.

A. F.

Share