A queda da língua acarreta a queda do sistema literário

Delegação da AELG. Fonte: Sermos Galiza

«[…] “Os bos froitos da situación actual da literatura no nivel creativo ´-á altura de calquera literatura Europea- son resultado de vinte ou trinta anos dun proceso que se foi conseguindo mais que agora se está a derrubar. A consecuencia do retroceso da lingua galega no ensino conlevará unha perda de lectores que afectará tamén na produción literaria e editorial”, sinala o presidente da AELG [Cesáreo Sánchez Iglesias]. Comparte tamén a aclaración da avogada e escritora Ledicia Costas que defendeu que o concepto de profesional non está, no noso caso, vinculado a vivir da escrita, o que practicamente non é posíbel, senón á propia consideración e dedicación profesional á literatura.

“En vinte anos haberá menos escritores, menos lectores e, polo tanto, menos posibilidades de profesionalización. Esta situación nosa contrasta cos avances en Euskadi e Catalunya”, destaca Cesáreo Sánchez Iglesias […]».

Infelizmente, de seguirmos assim em dez anos quase não restarão livrarias nem editoras em galego e a escassíssima presença da literatura galega (se comparada com a sua qualidade) não terá motivos para denunciar sua rara visibilidade nos média.

{Ler mais em “A profesionalización afástase na literatura galega” – Sermos Galiza}

Share

As conclusións da Federación Galeusca

Axenda Cultural da AELG: «[…] 1. Demandamos do goberno central garantías e respecto equitativo e de adecuación de políticas de fomento e divulgación das nosas literaturas nacionais en pé de igualdade coa literatura escrita en lingua castelá.
2. Denunciamos as actuais políticas estatais de afronta e negación dos nosos idiomas nacionais, coa pretensión de anularen o principio de progresión recollido no espírito e na letra da lexislación vixente. Neste sentido, lembramos o contido do artigo 3.3 da Constitución Española de 1978 que impón ao goberno do estado obrigas de apoio efectivo para as linguas cooficiais: éuscaro, catalán e galego.
3. Reivindicamos a necesidade dunha maior presenza cualitativa e cuantitativa das nosas literaturas nacionais nos curriculos oficiais escolares para as etapas de ESO e Bacharelato.
4. Facemos constar o noso rexeitamento rotundo á aprobación, unilateralmente imposta polo goberno galego, do Decreto 79/2010 para o plurilingüismo no ensino non universitario que, por primeira vez na historia da democracia, fai retroceder a presenza horaria e a consecuente posibilidade de aprendizaxe, para a mocidade e infancia, do idioma galego, propio e oficial de Galiza, que afonda na súa condición de lingua minorizada e supeditada á hexemonía do castelán.
5. Denunciamos a regresión na política de investimentos en cultura por parte da Xunta de Galicia, que imposibilita o desenvolvemento ascendente e normalizado da actividade cultural vinculada ás industrias do sector e co propio proceso creativo de autores e autoras nas súas diferentes manifestacións artísticas. […]».

Share

XXVII edición de Galeusca, esta semana na Coruña

Axenda cultural AELG: «Organizados pola Asociación de Escritores en Lingua Galega, os encontros Galeusca chegan á súa XXVII edición, congregando na cidade da Coruña, entre os días 29, 30 e 31 de outubro e o 1 de novembro, a escritores e escritoras da AELG, da Euskal Idazleen Elkartea e da Associació d´Escriptors en Llengua Catalana.
As sesións da XXVII Congreso Galeusca celebraranse na Biblioteca de Estudos Locais (rúa Durán Loriga s/n.) da Coruña, baixo o epígrafe Literatura en galego, éuscaro e catalán: unha viaxe con futuro.
O XXVII Congreso Galeusca promoverá neste 2010 o debate ao redor da importancia das nosas literaturas en lingua propia como subministradoras de contidos para unha fértil industria cultural que a todos e todas sen excepción preocupa e interesa, pois na lingua e na literatura susténtase a identidade senlleira dun pobo, unha historia pensada e debuxada tamén polos seus escritores e escritoras, voces reveladoras dunha viaxe colectiva cara un país con futuro propio. Para falar destes aspectos e doutros puntos de vista que o tema suxira, distribúese o programa […]».

Share

A partir do Galeusca 2009

Se teño que falar da experiencia como membro da delegación da Asociación de Escritores en Lingua Galega debo dicir que foi insatisfactoria e satisfactoria a un tempo. O primeiro, porque non logrei conectar cos colegas éuscaros e cataláns nos temas que particularmente máis me interesaban. O segundo, porque a sintonía cos compañeiros galegos de expedición foi asombrosa.
Segundo contaron os vascos da Euskal Idazleen Elkartea (Asociación de Escritores en Éuscaro), ben certo é que a súas circunstancias culturais son distintas: a) a escolarización é maioritaria nun modelo de inmersión lingüística que mantén o éuscaro en franco privilexio fronte ao castelán; b) nos últimos anos aumentou un 10% o número de falantes de éuscaro; c) existe unha preocupación pola calidade dos usos: moitos falantes usan a lingua vasca de modo “administrativo”, como para simplemente aprobar as materias académicas, e como a empregan sen grande emotividade isto produce que os vocábulos casteláns penetren con fluidez nos usos diarios dos máis novos. Algo, como poden imaxinar, bastante afastado da realidade galega actual.
Os cataláns da Associació d’Escriptors en Llengua Catalana dedícanse fundamentalmente a resolver conflitos para os autores e chegar a acordos cos editores. Case sempre ocupados con cuestións máis ou menos sindicais, pouco saen do ámbito legal nin das últimas estratexias de proxección internacional. A súa literatura está apoiada por unha nación. No relativo ás comunidades balear e valenciana, estas si teñen problemas semellantes aos nosos debido á invisibilidade que lles procuran os desarraigados amigos da Meseta. Porén, todos teñen como modelo unha Cataluña en que os escritores só se ocupan de escribir: son as institucións pertinentes as que se encargan da dinamización cultural.

Na Galiza, polo contrario, precisamos permanentemente da creación de eventos culturais que estimulen o interese social pola literatura e a cultura do país. De aí que a AELG teña que ser moito máis que unha asociación para a defensa dos intereses dos escritores no mercado e presente características propias dunha eficiente asociación cultural, o que non podemos menos que agradecer así como colaborar con ela sempre que temos oportunidade. De aí tamén que os escritores con tanta frecuencia deixen a pluma e se poñan en marcha na defensa do patrimonio cultural, do natural ou dos dereitos cívicos. Temos por iso menos tempo para escribir, mais cada quen debe atender ao seu modo modo as responsabilidades que asume como persoa mesmo para alén do seu oficio.
O segundo sentimento deste Galeusca, moito máis poderoso que o anterior, foi dunha inmensa satisfacción. Mentres as realidades de vascos e cataláns me levaban cara a estratexias diversas que gustei de coñecer, os membros da delegación galega traballaban dun xeito firme e perspicaz nunha reflexión moderna ─permítanme utilizar o termo desde unha perspectiva tradicional─ sobre a divulgación das nosas letras. Neste sentido, era unánime o interese pola xestión dos contidos no ámbito das tecnoloxías da información e polo novo panorama que o e-book impón no mercado literario. A importancia da realidade dixital, non tan virtual e moito menos futura, na creación e intelixente divulgación de novos referentes culturais era para min o principal dos debates, e foi precisamente cos membros da delegación galega que tiven ocasión de reflexionar sobre o tema. Podendo, ademais, constatar o interese de todo o grupo pola posibilidade de que estes recursos fagan dunha “literatura minorizada” unha literatura ben divulgada.

En contraste con isto, nestes días puiden escoitar na radio a opinión dun escritor galego que falaba desde a Feira do libro de Francoforte, e que dos formatos dixitais se atrevía a dicir: “É un problema terríbel”, no sentido da previsíbel destrución da industria caduca e a caída dos prezos dos principais produtos literarios. Por que esta actitude defensiva? Porque a maioría dos editores están a chorar por un negocio que se esfarela perante os seus ollos se saber ben o que facer? Porque os editores tradicionais van desaparecer os autores despois de tantos anos non van saber onde se arrimar? Porque ninguén os vai convidar a cear? Porque ninguén organizará encontros persoais en lindos hoteis rente lagos limpos ou praias de postal? É todo un misterio, si señor, como funcionará o mercado a partir de agora, mais poden estar certos de que os máis novos, os máis atrevidos, os máis intelixentes xa se están a fregar as mans pola caída dun sistema caduco que non deixaba espazo para os novos e necesarios modos de comunicación cultural. Porque nos toca comezar unha nova época, poden estar certos, e xa os novos tempos deixaron de se ocultar: a economía e a información, agora tan unidas, están en crise. Algo cheira a novo no reino de Dinamarca, e por iso os minorizados comezamos a soñar.

Ilustracións: 1) Díptico do Galeusca 2009: os apóstolos de Oteiza; 2) Delegación da AELG no Galeusca 2009; 3) O profeta de Oñati.

Share

Manifesto de Iruña (conclusións do Galeusca 2006)

Galeusca 2006

Nota recollida da páxina da AELG: «Os días 1, 2, 3 e 4 de novembro celebrouse en Iruña a XXIII edición do Congreso Galeusca que reúne, ano tras ano, a representantes da literatura galega, vasca e catalá arredor dun tema de debate. Nesta ocasión a excelente organización do encontro correu a cargo da Euskal Idazleen Elkartea (Asociación de Escritores Vascos) -que recibiu a cataláns e galegos coa hospitalidade habitual destas tradicionais xuntanzas- e o tema elixido foi o do “TABÚ”, analizado en xeral e en cada unha das literaturas e atendendo igualmente ás súas vertentes estética, ideolóxica, afectiva…, considerado como un modelador, censor, freo ou medida do proceso creador literario. Tratábase dunha reflexión necesaria para analizar a historia e o presente dos tres respectivos sistemas literarios, co obxectivo de descubrir as dinámicas literarias e sociais que pexan o avance dos mesmos, exercendo unha función revulsiva endóxena.

Ao longo dos catro días os congresistas tiveron oportunidade de visitar o val do Baztán, tendo como guía ao escritor galego residente en Oiartzun, Xosé Estévez, auténtico embaixador do noso país en Euskadi, e gran coñecedor de ambas culturas.

Así mesmo visionouse un vídeo elaborado expresamente para a ocasión, no que baixo o lema “A vontade como ponte”, se desenvolve a historia destes 23 anos de Galeusca. A organización vasca agasallou a galega coa proxección do documental “ Trintxerpe”, barrio do concello de Pasaia, en Guipuskoa, que se toma como exemplo do respecto mutuo entre a emigración galega e a cultura vasca que a acolleu.

Do desenvolvemento das diferentes sesións de traballo e mesas redondas tiráronse unha serie de esclarecedoras conclusións, que deron pé para que o conxunto das delegacións elaborase o seguinte

MANIFESTO DE IRUÑA

Os escritores e as escritoras eusqueras, galegos e cataláns, reunidos en Iruña o día 4 de novembro de 2006, na XXIII edición do Galeusca, manifestamos que:

 

1. O escritor e a escritora son transgresores que, a través da creación, dan nome aos tabús (ideolóxicos, afectivos, estéticos, sociais e políticos) para poderen superalos.

2. Celebramos e facemos nosa a aparición de novas miradas e formas de designar o mundo e, ao tempo, denunciamos a banalización da transgresión coa finalidade da súa asimilación polo sistema.

3. Denunciamos que na actualidade se pretende ir cara o universal ocultando a realidade das nosas culturas nacionais concretas, cando a literatura e a nación se teñen alimentado mutuamente ao longo da historia.

4. Denunciamos que, malia o relativo grao de normalidade xa conseguido polas nosas literaturas nacionais, existen institucións políticas que intentan facernos invisíbeis e, consecuentemente, prescindíbeis.

5. Constatamos como o Manifesto de Poblet do ano 1984, fundacional en moitos aspectos, continúa plenamente vixente, posto que moitas das súas reivindicacións non foron resoltas, en concreto a que di respecto da “intensa inquedanza dos escritores, tanto polo que atinxe á problemática das nosas nacións sen estado, como tocante á defensa efectiva dos dereitos humanos; deste xeito, constatamos o feito dunha represión que tamén concerne a escritores, tanto das nosas nacións como doutras do mundo”.

Iruña, a 4 de novembro de 2006»

Share