“Metal central”: versão plástica de Pepe Cáccamo

pepe caccamo e baldo ramos expo libros conversos“Metal central” é um poema pertencente ao meu livro Metal Central publicado na Espiral Maior em 2009, que mereceu uma menção de honra no Premio Nacional de Poesía Xosemaria Pérez Parallé. Na expo “Librosconversos”, em colaboração com Baldo Ramos, Pepe Cáccamo realizou a versão plástica do poema que aqui se reproduz. Sempre agradecerei a honra que o poeta e artista me fez assim como a vontade interdisciplinar que habitualmente rege o seu trabalho.

O catálogo da exposição, para além de mostrar a magnífica obra dos dous artistas, funciona como publicação em papel de duas seleções pessoais da poesia galega de ontem e hoje.

«Este proxecto que acolle O Museo do Pobo Galego xorde como un diálogo entre creación literaria e creación plástica. Escollendo poemas da nosa tradición poética clásica e contemporánea, ou ben encargándolle a algúns autores textos que dialogaran coas súas pezas plásticas, van fiando estes dous poetas e artistas plásticos un diálogo entre a literatura como contido e o libro como continente. Libros de artista, libros-obxecto, libros intervidos, libros-escultura entran na poesía, reescríbena, amplifícana, agóchana, establecen puntos de contacto que propician unha dialéctica de ida e volta: desde o poema ao libro e desde o libro ao poema. Mestizaxe de voces, de olladas, de libros que se abren para convidar ao lector a que entre nese diálogo que nunca remata». [Cfr. Exposição de Pepe Cáccamo e Baldo Ramos: “librosconversos”]

Metal central por Pepe Caccamo nota expo

Share

“Metal Central” de Alfredo Ferreiro: Núcleos animados

Metal central, de Alfredo Ferreiro«Ás veces,
ouvimos os estertores
das máquinas máis vellas,
os supiros de bielas
permanentemente fatigadas,
a sádica sede
de bombas agonizantes.
As máquinas que por fin
un día paran
parecen voltar ao paraíso
pesado e duro
da vida mineral.

Posiblemente este fermoso poema, que aparece en Metal Central, sexa ilustrativo dos camiños abertos por Alfredo a través dos núcleos que ferven na fría alma que desaparece pola pel que nos cubre. Non existen equivalencias imposibles que tratar no tempo nin feridas que non fiquen atravesadas no esquecemento. O metal, frío, non é tal, é un formulario de existencia perforando as manchas negadas, é centro no núcleo duro e primixenio expandindo esas pequenas doses de calor ausentes aos ollos da monotonía. O metal orixe súa incisións de luz na transparencia consumindo os espazos da memoria vital para amencer ao carón das sombras. A cada lavado de “taladrina” cubrindo esa fálica broca correspóndelle o rego do sangue chegando aos extremos táctiles, con cada avance monosílabo da fresadora hai unha cicatriz pendente de ocultar e por cada parafuso protector véncese unha bágoa desnortada.

As horas metálicas ardendo nos sentidos van deixando ese pouso a camiño entre o amargor e a celebración non sabendo se a despedida é un alivio ou unha incerteza fronte ao frío desprovisto de alma que se debuxa nos rostros do exterior. Ese espazo, esa terra adurmiñada, infecunda, alberga a tristura da incontinente indecisión. O exterior é ficción, a realidade ciméntase nos espellos desa ideoloxía ateigada de desertores pisando a cinza dos premonitorios aspirantes a fuxir deste xeo incomprendido. O metal, esta vida de carnes fieis, de palabras incontroladas e cervexa tibia vai meténdose na linfa do destino, na loita de clases á que renunciamos como cadáveres que seremos para pregar as ás ao velenoso vento provocado neses cumes de seda e marfil.

Metal Central é incomprensión nas palabras, é roupa manchada evitando a entrada no armario onde se cheira a naftalina e se perde o rastro da orixe. O cúmulos abstractos non exercen na incomprensión, non se anexan directamente á madura abertura da estética, son límites de dentro das fases acoutadas, son esas derivas toleradas marcando o contorno da pobreza existente en non ver alén do propio entorno.

Alfredo Ferreiro ( con ese apelido non podía ser outro libro, outro título ) explora cun notable acerto os mundos grises aos que renunciamos “de facto” abrindo esas rexas portas da iconoclastia aos que só suspiran entre faragullas de instrutivas poses. Alfredo non renuncia ao calor da luz nin se retracta dos zapatos de protección deformándolle os pes, simplemente rompe a indiferenza das máquinas co seu eterno bruar, co seu retardo na burguesía.

Metal Central foi publicado pola editorial Espiral Maior de Poesía»

{Reseña de Lino García Salvado en Terra e tempo}

Share

Cando o metal encontrou o seu señor

O pasado venres tiven a oportunidade de ofrecer o meu Metal central, xa de 2009, aos excompañeiros da fábrica a quen foi dedicado. Foi moi agradábel poder mostrarlle a laminadores e persoal de mantemento a existencia de poemas que só persoas coa súa exacta experiencia poden comprender en todas as súas dimensións, o seu peso, temperatura e, sobre todo, o cadro xeral da luz e do ruído. Experiencias concretas e duras, ás veces acontecidas a horas en que o común dorme placidamente, e que supoñen pór en risco a vida ou facer un esforzo persoal e en equipo brutal mollados por auga suxa e tinxidos de graxa negra, mais que non van perturbar nin os paxaros que a mañá saudarán desde o Barreiro.

O libro foi moi sentido, podo asegurar, e supuxo a miña volta á poesía despois de anos de inactividade poética. Mais faltábame facer a entrega oficial do traballo a aqueles que na realidade son os protagonistas. E isto foi posíbel grazas ao generoso esforzo dos amigos da libraría Á lus do candil por divulgar a nosa literatura, desta volta en Carballo. A eles, máis unha vez, obrigado.

Share

“Alegoría”, por Alfredo Ferreiro

Alegoría

Na estreada mañá
o xigante acazapado
agarda mais unha vez
apresar o sol
coa súa malla metálica e cerebral.
É un dragón inacabado
que durante a noite soña
o dominio da arxila en que naceu.
Porén, dixire apresado e tremente
a lanza de ferro que todo o atravesa.
Día tras día,
como un prometeu transxénico
que devora as súas entrañas,
come e crece,
misteriosamente,
co pan
que como o canibal lle ofrecen.

Vía De “Metal central” | Galicia Hoxe.

Share

Poema de 'Metal central', de Alfredo Ferreiro

MEDO

Os homes traballan,
traballan,
traballan e temen
que os nenos
cunha poderosa palabra
lles apunten
ao corazón.

Vía Galicia Hoxe.

Share

Metal central, de Alfredo Ferreiro, segundo Miguel Sande

"Porque esta maña un home petou na miña porta", de Miguel Sande

Share

Os mellores de 2009 segundo Fervenzas Literarias

A páxina Fervenzas literarias continúa a súa louvábel actividade de divulgar a literatura cun novo recoñecemento aos mellores traballos do ano anterior. Nesta ocasión, o noso Metal central recibiu o terceiro premio “Mellor libro de poesía para adultos”, e AchegArte, a feira que cubriu tan honorabelmente a ausencia do Culturgal 2009 e na que tantas horas horas investimos en mancomún cultural, o premio “Mellor iniciativa literaria”.

Agradecemos a Fervenzas literarias o seu esforzo e aos lectores a súa atención.

Share

Poesía & Ciencia

O 28 de outubro celebrouse no Teatro Rosalía de Castro un recital insólito. Participamos nel Marica Campo, Emma Couceiro, Estibaliz Espinosa, Manuel Rivas, Xavier Seoane e quen isto escribe. Presentou Lucía Aldao. Acompañou con música e cancións Guadi Galego, Guillermo Fernández e Xabier Díaz.
Foi algo moi especial, segundo o sentir do público e os participantes. Para min foi inicialmente un reto proxectar a intervención a pensar en termos de ciencia e poesía, e ao tempo algo que viña ao fío do meu último libro. A proposta era recitar algo de outro autor e algo propio en que cohabitase nun mesmo tema a visión poética e a científica. A miña intervención constaba dos seguintes textos:

«Obrigado, Lucía.
Boa noite, amigas e amigos.

Na miña intervención tentarei introducirvos no ambiente da fábrica. Ese lugar onde os mitos e os ancestrais oficios do metal conviven cos últimos avances da mecánica, da electrónica, da química e da informática.

Un espazo en que a ciencia pura se aplica ao vello metal aquecéndoo a 1300 graos, movéndoo a 80 Km/h, moldeándoo cunha precisión de décimas de milímetro para logo arrefecelo bruscamente procurando no contraste unha harmonía do duro e do brando.

Un espazo en que a ciencia pura se completa coas inmensurábeis impurezas das emocións diarias, das necesidades persoais e colectivas, é dicir, con toda a humanidade que unha máquina colosal precisa para existir.

De CASIMIRO DE BRITO (Algarve, 1938), A FÁBRICA (1976)

Ondas tumultuosas, a fábrica flutua, é um barco negro.
Ondas em cólera, roucas, sangrentas, a fábrica flutua.
É um barco negro, um pátio corrompido.
Um barco medieval dentro da cidade.

Eis a fábrica, barcaça podre e velha -eis um porão obscuro,
húmido como as entranhas de um réptil- eis
a usura: tem argolas de ferro surdo, pó, ferrugem,
que pendem na madeira podre de suas paredes, sombra e limite
da morte submersa e anónima; tem fendas no íngreme chão
onde se arrastam ossos e músculos, mínimos desejos, um grão
de revolta -por onde já nem quase um invisível fio de esperança
se movimenta com seus membros esfacelados, cronometrados
pelo ritmo dos motores, pela grave engrenagem
dos mecanismos inflexíveis da exploração.

A fábrica é um barco antigo arrastando-se por oceanos de suor
e mais-valia. Um barco-túmulo dissolvendo o ar do tempo, a
respiração. Um ritmo de si mesmo perdido, um lobo á deriva.
Encostado à polícia, a leis caducas, ao medo plantado
entre um homem e outro homem. Na fábrica porém
ainda se respira: entre os motores e o silencio
desta humanidade
a luz ainda se desenvolve, a revolta.

De ALFREDO FERREIRO, FRAGUA (do libro Metal central, 2009).

No vapor do aceiro
que por todo se estende
ascenden as almas
de escuálidos paxaros.
Naceron nas maos sudorosas
do entardecer,
cando unha cadea
de corazóns atinxía
unha calor volcánica.
Cando o espazo ardía
na lareira dos sentidos.
Era a festa dos gritos,
a roda dos pés ardentes
sobre a prancha cincada
das horas:
unha febre que a noite
non conseguía enmudecer.

A vida neste lugar
ten as súas regras,
gobérnase pola combinación
de engrenaxes e fantasmas.
Son forzas contrarias
trenzadas polo acaso,
unha singular e perversa
protuberancia do mundo
que só en catividade se reproduce.

SIMBIOSE (do libro Metal central, 2009).

Hai moito máis
que as tripas do animal
autodevorándose.
O cubil do monstro
é un lugar de encontro.

No seu ventre Xonás
traballa cada xornada
para logo retornar
no milagro incesante.
Atónitos visitantes
reparan en hostes de mecánicos
con pinturas de guerra,
á espreita,
a limparen ferramentas
camuflados nas sombras da máquinas.

A besta é inmensa,
e exixe de nós
intercambios de calor,
suor e aceites.
Todos semellamos parasitos seus,
convidados a quen ofrece
bebermos o noso sangue.

Ela precísanos:
o ferro, como a pedra,
troca dureza por calor.
Mais o amor
é o único circuíto
cerrado de enerxía.»

Share

Metal central: unha crítica de Xulio L. Valcárcel

metalporxvalc3 «Non é sinxelo concebir e elaborar un libro de poemas unitario en si mesmo. Unitario non como suma conexa de textos que responden a un marco temporal, a unha situación persoal concreta ou a ideas ou pensamentos recurrentes; senón unitario desde a orixe, integrado o libro como un todo. Esa impresión domina ao rematar a lectura de Metal central (Espiral Maior 2009), de Alfredo Ferreiro, que recibiu a Mención de Honra do premio de poesía Xosé María Pérez Parallé.

Falamos de impresión porque é posíbel que o autor non se prantexase ab initio ese desenvolvemento e que fose a propia dinámica interna da creación a que propiciase esa unidade, tanto temática como estilística. O certo é que Alfredo Ferreiro aproveitou unha coxuntura biográfica, en principio irrelevante, para escribir un texto singular, tanto no enfoque como nos contidos.

Comenta Álvarez Cáccamo no prólogo a coincidencia entre título, liña argumental e apelido do autor. Quizais se remonte, inconsciente arriba, a un devanceiro esquecido que aflora de novo nas palabras e nos labios de Alfredo para, nunha alquimia máxica, fundir o metal e convertilo en poema. Outro Ferreiro ilustre, de nome Celso Emilio, dicía que na antiguedade os ferreiros eran venerados como posuidores do lume sagrado e transformador.

Certamente, abondosa é achega que o mineral fundido deixou na arte. Velaí a Fragua de Vulcano, de Velázquez: a incandescencia fustiga a quen a contempla, mestura de drama e beleza. O ferreiro é un deus semiespido que moldea ao seu antollo o metal que sen a súa intervención ficaría indomábel.

Se na mitoloxía romana o chamaron Vulcano, fillo de Xúpiter e de Xuno, home de Venus, na mitoloxía grega chámase Hefesto. Home de Venus, dicimos, porque á deusa do amor, a beleza e a fertilidade, acáelle ese contraste de forza e de virilidade necesarias.

Luminoso no escuro > Onde estaba a famosa fragua, na que traballaban cíclopes e xigantes? Disque en Sicilia, baixo o Monte Etna, ou baixo a illa Eólea, no mar Tirreno. Quen sabe. Cíclopes e ferreiros tiñan o sol, o circo solar, como atributo. Se o cíclope se representa cun só ollo no centro da fronte, os ferreiros protexíanse cunha especie de parche.

Alfredo Ferreiro remítenos en Metal central a un mundo inquedante, luminoso no escuro, hermético, no que loitan a frialdade e o lume en tensión extrema. A dificultade do empeño, felizmente superada, radicaba en atopar poesía onde habitualmente non se ve, aínda que a haxa, como Ferreiro demostra co seu brillante e ben contruído poemario. Parece que ninguén se decatara até agora que a rutina, os martelos, o tic-tac constante, o formigón, agochan un ramalazo estraño, son sensíbeis, teñen vida.

Como o tritón que agoniza entre a grisalla, ou o estertor —humanizado— de máquinas e bielas, o metal late, vive e desaparece. Podémolo recoñecer pola vibración, pola queixa, pola respiración. “As máquinas que por fin / un día paran / parecen voltar ao paraíso / pesado e puro / da vida mineral”. Porque nós mesmos somos metal, “do metal central do mundo”.

xulio@xulio.e.telefonica.es»

Publicado en El Ideal Gallego, en 13/09/2009

Share

Metal central na Feira do libro da Coruña

portada-metal-central-copiaDía 3. Luns
18.00 A feira dos nenos. Contacontos musical: Historias da fraga encantada, con Fátima e Servando Barreiro.
19.00 Presentación do libro O trasmundo de Antioquia, de Rafael Laso, publicado por Edicións Do Cumio. Xunto co autor, participará no acto o representante da editorial Cándido Meixide.
19.30 A escritora Elisa Vázquez de Gey asinará exemplares do seu libro La princesa de Kapurthala, puiblicado pola Editorial Planeta.
19.30 Os escritores Xulio Valcárcel (Lúa de xemas frías. Antoloxía de poesía mapuche), Alfredo Ferreiro (Metal central) e Luís G. Soto (O espíritu da letra. Nove achegas filosóficas a textos literarios), asinarán exemplares dos seus libros, publicados por Edicións Espiral Maior.
20.00 Conferencia do profesor Xesús Alonso Montero arredor dos seus libros máis recentes: Cartas de republicanos galegos condenados a morte (1936-1948), publicado por Edicións Xerais de Galicia e Ramón Piñeiro ou a reinvención da cultura galega, publicado pola Editorial Galaxia.
21.00 O escritor Xavier Alcalá, presenta o seu libro Habana flash, publicado pola Editorial Nowtilus. Acompañarán ao autor os prologuistas das edicións en castelán e galego do libro, Marcelino Fernández Mayo e Francisco Fernández Naval.

Share