‘Settecento’, de Marcos Calveiro

Moitos aspectos me agradaron nesta obra de Marcos Calveiro, mais sobre todo comprobar que os mundos literarios que crea mostran en cada entrega máis definición de aromas vitais, sen caer nunha complicación psicolóxica que algúns chaman moderna e a miúdo se revela como confusa. Si, a confusión é un dos estilos da actualidade, mais para mostrala con arte hai que saber ofrecer unha transparencia no obscuro mundo, unha luz emotiva en que o complexo por un momento -ou no tempo de ler unha novela- se torne clarificado e por tanto asimilábel. O creador entón cumpre a súa función, e mediante un arduo traballo de destilación -iso é o proceso creativo- atopamos unha luz e participamos na interpretación do mundo. Daí a satisfacción lectora, na comprensión dunha proposta vital só creada para nós a xulgarmos, aínda que inventada, verdadeira.

No noso caso, desde Rinocerontes e quimeras ficáramos cativados polos mundos posíbeis de Calveiro. Agora, con esta historia europea de músicos, cantantes, fantasmas, e varias necesidades mundanas o autor fainos desfrutar de ambientes rebosantes de verosimillanza e, aínda que por veces entramos en estancias de particular barroquismo arquitectónico ou con requintadas sensacións a pedra mollada e sol ardente, non deixa de fluír a narración polas vías do necesario, fuxindo deste modo dos meandros forzados que tantas veces encontramos noutras obras pouco xustificadas.

É, ao tempo, unha novela animada e rica en descricións anímicas oportunamente traballadas. A complexidade que require unha ben construída rede vital que chega ao fondo das necesidades particulares dos personaxes, os cales representan, como corresponde a unha narrativa de acción, o fundamento dunha historia que se conta coa axilidade e frescura. Unha novela para entreter coa ambición da mellor literatura.

Share

“Rinocerontes e quimeras”, de Marcos Calveiro

Con Rinocerontes e quimeras, de Marcos Calveiro, asistimos entusiasmados á aparición da novidade literaria, unha vez que a recoñecíbel cualidade da obra permite apreciar esta virtude. Non é só por ter escollido como protagonistas un grupo monstros que viven de mostrar a súa deformidade en público, nin pola ambientación ben representada da norteamérica de fins do dezanove, senón pola riqueza en xeral de motivos de época de elevada suxestión, como a introdución de escritores famosos no contexto das orixes do mundo editorial dos EUA, ao parecer tan suburbial e arrabaldesco como o secuestro e prostitución de obras literarias. Ou o motivo dos autómatas, claro contrapunto científico á deformación “natural” que os propios protagonistas representan, como se as mentes lúcidas da sociedade mostrasen cos avances tecnolóxicos a precariedade dos procesos naturais, caprichosos e crueis, isondábeis e tristes. É difícil representar con máis forza literaria a soidade do ser humano, cando a inserción social se revela tan difícil, e tan dura e tan rixa a capacidade da sociedade para asumir a diferenza.

O motivo dos autómatas, non quero esquecer, foi recollido polos surrealistas franceses como mito do século na sua habitual teorización poético-psíquica. Algo de surrealismo respírase en Rinocerontes e quimeras; non necesariamente unha pretensión vangardista, senón un gusto por facer arte con residuos orgánicos (“pseudopersoas”), na marxinalidade hiperbólica que o tema suscita. Hai, por tanto, un aproveitamento do excepcional para danzar sobre a emoción crónica, aquela que a todos chega cando reflectimos sobre as formulacións máis rocambolescas da xenética. Algo que nos enfrenta á fealdade e á enfermidade como razóns viscerais do rexeitamento, como motivacións aparentemente xustificadas do desprezo absoluto.

Porén, os protagonistas son artistas, colegas de quen a propia novela escribiu. Imaxe deformada de nós mesmos, representan tamén a verdade que dentro levamos e non recoñecemos como filla, a que deitamos no arrabalde cunha actitude que nos impide ser máis humanos, é dicir, vermos antes que cos ollos co corazón. É o caso do personaxe de Balote, de partida un ser sen deformidades que leva na realidade unha vida tan deformada como a dos outros membros da galeria dos monstros. Aquí está talvez a grande reflexión proposta: onde está realmente o raro, o verdadeiramente estraño do ser humano, cando con certeza todos encarnamos unha fórmula irrepetíbel de acertos e fallos?

A novela de Calveiro, como ben dixo Martin Pawley na presentación deste sábado no Cultur.gal (en compañía do autor e do editor Ignacio Chao), está ademais memorabelmente escrita. Cunha estrutura narrativa que funciona perfectamente e unha lingua literaria que vai nesa man perfeccionándose en cada nova obra. Para os amantes da literatura de risco, unha obra que se guía pola cartografía da máxima ambición e navega na nosa dirección co vento do talento na velas.

PS: Foi moi agradábel, para alén das xa citadas, ter atopado na Feira a tantas personalidades (que non personaxes, pois non todo é teatro) do Blogomillo: Leco, Ghanito, Opaco, Kavafinho, Brétemas e Ana Bande, a quen tivemos ocasión de coñecer.

Share