Pan de ánimas, de Xoán Abeleira

Pan de ánimas é, no panorama poético actual, un libro sorprendentemente profundo. Comeza por un poema que fala da escrita e no que, despois de dúas lecturas (isto para os muito intelixentes, e de ai para abaixo sempre a dobrar, como diría o Almada) se nos ofrece un fermoso xogo de claroscuros de sabor oriental, esa harmonía de contrarios que tan frecuentemente expresa o paradigma ancestral do Universo (“E o que se desprende do meu alumeamento / son estas ascuas negras a se cravar no branco”). Estas referencias de carácter espiritual non son vas palabras de limiar logo esquecidas, senón que anuncian un rico mosaico de símbolos pertencente á milenaria tradición dos procuradores da Verdade. Só nesta liña pode entenderse o poema “Underground”, que semella facer referencia ao dragón interior aínda sen domar, o condicionamento ou clave corpórea do noso ser que é preciso vencer para que o progreso espiritual aconteza; a morte do dragón equivale ao nacemento do heroe, e deste modo a alma experimenta unha nova fase na súa ascensión iluminadora. Este concepto, tan habitual na tradición esotérica universal, aparece en máis ocasións baixo outras formas, como no poema “A sombra”, no que se revela como esa falsa verdade do mundo que nos oculta a verdadeira dimensión da existencia.

Mais a simboloxía esotérica desta obra non se reduce a uns poucos símbolos facilmente recoñecíbeis, senón que avanza ocupando o poemario como gotas de aceite que ambicionan afectar o libro todo e dotalo de coherencia. Deste modo, á par de reflexións poéticas sobre os cinco elementos, outros poemas tratan directamente o proceso da iluminación espiritual, obxectivo esencial de toda relixión antes de ser deturpada polas ambicións materialistas das institucións relixiosas.

Cremos atopar, ademais, referencias á teoría platónica da reminiscencia, ou se cadra mellor a algunha teoría oriental que coincide con esta, pois as transferencias intercontinentais de coñecemento son milenarias, por moito que en Occidente algúns intelectuais non o queiran recoñecer. No poema “Amnesia”, por exemplo, a vida preséntase como o proceso de rememoración en que o ser estaba vencellado ao Uno, aquela Realeza perdida que como a Branca de Neve do conto debemos recuperar; o paraíso perdido que agarda por nós, e que debemos conquistar para asumirmos o verdadeiro reto da existencia.

Nunha esfera máis persoal, a presenza da morte provoca unha reflexión sobre o universal e o particular do individuo, ese que é peza única, por un lado, e por outra derivación de todos os antepasados, orixinal e copia ao mesmo tempo.

Un poemario, en definitiva, que Xoán Abeleira escribiu desde a procura interior así como desde o coñecemento da Tradición, e que está dirixido a aqueles lectores que procuran moito máis que os versos de intimismo superficial que tanto abundan na actualidade.

Share

Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz

Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz, é en primeira instancia unha homenaxe literaria ao cinema. Isto é fácil de argumentar para calquera que teña reparado nas continuas citas de guións cinematográficos sementadas oportunamente por toda a novela, no apéndice final que referencia con ficha completa as obras homenaxeadas e noutras estratexias narrativas máis sutís. Entre elas o paralelismo establecido entre o paso dunha xeración á categoría de clase pasiva do mesmo modo que son “xubilados” os salóns de cinema da cidade ante as necesidades especulativas dunha nova época empresarial.
No entanto, un sentido profundo subxace no paralelismo entre literatura e cinema. Son ambas artes que se apoian na narración, esa disposición dos contidos na liña temporal dos acontecementos, e na poesía, ese outro paradigma en que o tempo se pára e o espazo se amplía até o infinito, deixando florecer a descrición atemporal e o sentimento; son ambas artes do argumento, do ritmo, das emocións que provocan en nós o rexeitamento e a catarse, a burla sacrílega e o panexírico máis sentido.
Mais aínda unha liña máis profunda une a literatura e o cinema, e é aquela que vencella as artes todas nunha característica que, coñecida ou non, reivindicada ou non, aceptada ou oculta expresa o sentido último da arte: a procura da verdade a través da beleza. E non estou a falar dunha beleza convencional, un estándar que nos produce saliva na boca até que temos que tragar e non podemos evitar dicir “Que lindo!”; estou a falar de algo aínda máis profundo, algo que non se pode explicar cientificamente, algo que non se pode describir con rigor positivista, algo puro, anterior a calquera racionalidade.
Trátase probabelmente dunha percepción da harmonía universal que se manifesta a partir de pequenas secuencias do noso humano mundo, como o sentido do último aloumiño entre amantes que se despiden, dun sacrificio non pedido, dun recoñecemento xusto que por fin un día chega e inunda o corazón. Son esas pequenas secuencias da vida dos insignificantes humanos que, cando maxistralmente recriadas polos artistas, aparecen cargadas de significado profundo, e nos revelan, a partir de pequenos tranches de vie, os mecanismos polos que o universo funciona e o combustíbel que na realidade fai a roda xirar.

«Si, o cine non era a vida, xaora que non. Mais dalgún xeito, aquelas historias e aqueles fantasmas de luz axudaban a entendela e enchían de esperanza o corazón.» [Agustín Fernández Paz, Fantasmas de luz, Edicións Xerais, 2011]

Nota: A edición conta cunhas extraordinarias ilustracións de Miguel Anxo Prado.

Share

Para unha crítica do españolismo, de Camilo Nogueira

Resulta este libro máis unha entrega de Camilo Nogueira para todos os que vemos imprescindíbel unha revisión da Historia á hora de emprendermos o reto do futuro. Do mesmo modo que na sanidade rusa o doente é por regra xeral sometido a un lavado intestinal, para enfrontar a nosa identidade cultural debemos antes librarnos de todos os tóxicos que o Estado español depositou no aparato dixestivo da nosa Historia. Moitos destes venenos están rigorosamente descritos e catalogados aquí, nunha vontade que ademais mostra a pasividade dunha parte importante dos nosos intelectuais co que realmente importa. Porque, que pode haber de máis atractivo que atopar unha nova liña de investigación coincidente co descubrimento das verdades intereseiramente ocultadas da propia nación? Somos tan poucos a investigar, e os que o fan están tan encadeados academicamente ás versións oficialistas da Historia de España?

Este foi o vídeo de campaña que lle gravamos na presentación no Circo de Artesáns da Coruña, este verán:

Edicións Xerais: “O primeiro ensaio, «O marco europeo da cuestión nacional», trata do proceso de estruturación dos estados e da emerxencia das nacións de Europa, procurando evidenciar que os estados e as fronteiras establecidas son consecuencia de causas históricas e condicionamentos materiais e culturais concretos. O segundo, «O reino de Galiza e as orixes do castelanismo», cuestiona a idea de España atribuída ás virtudes e á superioridade de Castela. O terceiro, «O tempo político dos trobadores», aborda o marco político de consolidación do galego como lingua de cultura e administración entre os século XII e XIV. O cuarto, «Sobre a Historia General de España de Modesto Lafuente», critica a interpretación que inspira as ideas tópicas sobre o carácter do Estado español como nación. O quinto, «O españolismo historiográfico no tempo constitucional», examina o estado desa ideoloxía no tempo posterior a 1978. O derradeiro, «O intérprete supremo», analiza a sentenza do Tribunal Constitucional sobre o novo Estatuto de Autonomía de Cataluña, que fecha as vías de recoñecemento da diversidade nacional abertas nas pasadas décadas. Unha posición que contrasta coas decisións tomadas polas institucións do Estado español ante o ingreso na Comunidade Europea e o desenvolvemento da Unión Europea, cando decidiron a transferencia de competencias en materias expresamente definitorias de carácter e da soberanía estatal.”

Share

Premios AELG 2012

Miro Villar: “Coma dixen na Cea das Letras da AELG, quixera lembrar o maxisterio que recollín en especial de tres bitácoras: asuvasnasolaina, do finado amigo Marcos Valcárcel, brétemas do editor Manuel Bragado e trafegandoronseis da profesora Gracia Santorum. Ao tempo que agradezo a existencia do proxecto blogaliza, personalizado nos poetas Alfredo Ferreiro e Tati Mancebo, que acolle a todos tres blogues finalistas deste ano. Os outros son dous blogues amigos que sigo decote e que recomendo vivamente: Caderno da crítica, do crítico e profesor Ramón Nicolás, e Criticalia, do crítico e profesor Armando Requeixo“. {Letra en obras}

Edicións Xerais: “O libro Sonetos de Shakespeare, traducido por Ramón G. Izquierdo, foi elixido na noite do sábado Premio AELG áPremios AELG 2012 mellor tradución durante a Cea das Letras que se celebrou en Santiago de Compostela. Os Sonetos de Shakespeare son un dos cumios da poesía lírica de todos os tempos. As circunstancias que rodearon a súa publicación e a ambigüidade no relativo á identidade e ao sexo dos destinatarios teñen servido de escusa a múltiples conxecturas que, se ben non contribúen á comprensión dos sonetos, proban non obstante o continuo interese que desperta esta obra.”

Máis información na Axenda Cultural AELG.

Share