Os Premios do arquipélago Xerais

Tanto hai para que lles conte sobre os Premios Xerais 2009 que hoxe non souben por onde comezar. O día ameazaba con nunca tirar a capa cincenta con que nos abrigaba e a tarde con non permitirnos pasear entre estatuas, balaustradas e coidados xardíns. Aínda ben que a ría non admite ondas feroces, cheguei a pensar antes de subir á modesta embarcación que me transportaría á illa de San Simón.

Mais a tarde deu para todo, sendo ese todo moito máis do que cabía esperar. Trescentas persoas embarcaron rumbo á illa para asistiren aos Premios Xerais nun barquiño xeneroso que houbo de facer tres viaxes até que todos arribaron a esa terra testemuña de amores, traballos, enfermidades, torturas e arte. Xa en terra, as faces en pedra de Mendinho, Joám de Cangas e Martim Códax auguraban un evento caracterizado polo compromiso incorruptíbel coa arte escrita.

Comandados por Celia Torres, como é habitual, nomeáronse os premiados e léronse as actas dos xuris: Jacobo Fernández Serrano gañou o Premio Merlín e Rosa Aneiros, nunha fazaña difícil de repetir, vencía o Premio Fundación Caixa Galicia e o Xerais de Novela.

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/hZ6dV2JK5OE" width="320" height="240" wmode="transparent" /]

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/EPSchAiOnBo" width="320" height="240" wmode="transparent" /]

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/BMCZ-sIkzPw" width="320" height="240" wmode="transparent" /]

Os premios, motivo da xuntanza, houberon de partillar a máxima emotividade coa intervención do mantedor deste ano, Agustín Fernández Paz. Nun contexto como o actual, de franca agresión institucional á lingua, símbolo esencial dunha cultura que resiste desde hai séculos o bloqueo cultural e económico dos poderes que a queren morta e embalsamada, as palabras do escritor non foron de raiba senón directas, sentidas, tranquilas e claras, toda unha mostra de temperanza e lúcida argumentación:

«[…] Os atrancos nunca están nos textos, a creación é o ámbito da liberdade máis plena. Onde os atopamos é nas cuestións políticas, nas relacións económicas e de poder. Escribirmos nunha lingua minorizada, pertencermos a unha cultura socialmente estigmatizada, leva aparellados serios problemas de visibilidade, tanto na sociedade (e penso agora nos nosos libros, confinados coma nunha reserva india en boa parte das librarías, ou no tratamento subordinado que reciben nos medios de comunicación, ou na insistente mentira de que somos unha literatura subvencionada) como no feito de sermos traducidos a outras linguas e chegar así aos potenciais lectores doutros países do mundo. En Galicia existe unha fervenza de creatividade que non pode fluír con plenitude, pois unha boa parte das elites financeiras, empresariais, mediáticas e políticas desconfían e negan esa creatividade se se manifesta na lingua de noso, unha lingua que parecen ver coma un andazo que cómpre extirpar de raíz, tal como a nichela que eu arrincaba de neno con miña nai. E aínda así, malia todos os atrancos, podemos orgullosamente dicir con Galileo: Eppur, si muove!

[…] E agora, malia as voces que nos tentan tranquilizar ou adormecer, moitos de nós albiscamos o regreso de problemas que criamos superados. Persoas que aínda queréndonos ler non poden, porque no sistema educativo non desenvolveron esa competencia para lernos na lingua de noso. Ou, tamén, persoas que podéndonos ler refugan facelo, pois é aventurado achegarse con gusto a unha lingua alcumada de radical, de atrasada, de limitadora, de inútil, de imposta. E, para escarnio maior, coa novidade de amparar esta nova situación nunha liberdade lingüística de cartón pedra que, ao examinala de preto, deixa ver axiña as falsidades que a sosteñen. Pois non hai liberdade merecedora de tal nome se se basea no esmagamento ou na clausura dun sector da cidadanía. Non hai liberdade se non hai xustiza e se non alcanza a todas as persoas por igual.
Veñen aquí ao caso as palabras do ex-presidente dos EE.UU. Lindon B. Jhonson, pronunciadas no contexto da loita contra o appartheid: Pensemos nun home que permanecese encadeado durante moitos anos. Liberámolo e conducímolo á saída dunha carreira dicíndolle: «es libre de participar cos outros». Podemos considerar que estamos sendo equitativos? […]» (Oito doas para San Simón, de Agustín Fernández Paz, foi o discurso pronunciado polo autor como mantedor do acto de entrega dos Premios Xerais 2009)

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/JOxizWAI9zg" width="320" height="240" wmode="transparent" /]

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/uXYv5GRFYgg" width="320" height="240" wmode="transparent" /]

Share

Últimos libros no noso buzón

Moitos foron os libros que nos chegaron nas últimas semanas; tantos que, apesar do seu interese intrínseco, non puidemos referencialos como se merecen. Tentaremos dar hoxe noticia dalgúns deles.

antecedentescriminais.jpgAntecedentes criminais, de Amadeu Baptista (Edições Quasi). Baptista ofrece neste libro unha antoloxía persoal sobre vinte e cinco anos de creación poética. Ademais de contar co recoñecemento que corresponde a un dos poetas portugueses actuais de máis rica e sólida obra poética, vén agora de ser galardoado co Premio nacional de poesía Sebastião da Gama. Moitas son as referencias que se poden atopar na rede sobre as últimas entregas deste autor que coñecemos en Salvaterra do Miño e non deixamos de apreciar como poeta e amigo (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7…), e moitas mais sen dúbida serán as honrosas menzóns que a partir de agora recibirá unha tan merecente obra. Parabéns para el.

xoseantoncascudomanual.jpgDa editora Espiral Maior recibimos con grandes espectativas os últimos premios de poesía GZcrea 2006: Manual do misántropo, de Xosé Antón Cascudo (primeiro premio) e Isto é un poema e hai xente detrás, volume colectivo en que participan Lucía Aldao, Brais González, Ledicia Costas, Alberte Momán e Verónica Martínez (segundo e terceiro premios eluciaaldaoeoutros.jpg mencións de honra). O premio, que está asesorado pola AELG, contou cun extenso elenco no tribunal: Rubén Cela (presidente), Ana Vidal (secretaria), Enma Couceiro (vogal), Estíbaliz Espinosa (vogal), Eduardo Estévez (vogal), Miguel Anxo Fernán Vello (vogal) e Cesáreo Sánchez (vogal).

gabrielnascenteinventario.gifDo Brasil interior (Goiânia) chegounos a última entrega do prolífico poeta Gabriel Nascente, Inventario poético (Editora Alternativa). Unha fermosísima edición de 500 páxinas que contén unha selección da súa poesía, con textos de 1967 a 2003. Constitúe unha necesaria mostra dun creador que xa atinxiu a 39ª obra publicada. Para a reflexión sobre a utilidade das axudas privadas facemos constar que o libro foi patrocinada polo Laboratório Neo Química, ademais de apoiada por catro institucións máis relacionadas coa industria de Goiás.

art_natura2.jpgEspecialmente recomendábel é visitar a exposición intinerante ARTNATURA. Pola defensa da Rede Natura Galega. Pola defensa do medio natural galego, organizada por ADEGA. Esta exposición, que naceu en Compostela e agora reside provisionalmente en Lugo, ofrece a convivencia de obras de diversas disciplinas co único fin de apoiar os esforzos representados no seu propio título: textos manuscritos, vídeos e imaxes (pinturas, fotografías…). Os escritores que participan son: Marilar Aleixandre, Glauco Antonio Amigo, Rosa Aneiros, Xurxo Borrazás, Darío Xohán Cabana, Fernando Cabeza, Francisco Castro, Olalla Cociña, Marta Dacosta, Lois Diéguez, Xoán Carlos Domínguez, Rosa Enríquez, Lobato, Yolanda López, Xulio Valcárcel, Ramón Loureiro, Xosé Miranda, Teresa Moure, Xesús Pereiras, Vicente Piñeiro, Xesús Rábade, Henrique Rabuñal, Daniel Salgado, Xavier Seoane, Xosé Vázquez Pintor, Miro Villar, Helena Villar e que isto escribe. Só o maravilloso catálogo da exposición merece unha ollada demorada, pola inmenso pracer que produce a interdisciplinariedade artística en favor dun único e tan xusto obxectivo.

afortiorielmararayas.jpgDe A FORTIORI (Bilbao) presenteáronnos con El mar a rayas, de Susana Barragués e Carlos J. Cecilia. No marco dunha colección titulada “En favor de la familia”, este libro contribúe a ampliar o concepto de familia dentro do noso imaxinario colectivo; porque non se trata de falarmos en contra da familia, como uns progres desnortados, senón de entender que a familia pode ter multitude de fórmulas sen deixar de ofrecer aquilo que de máis valioso posúe: «-Es que estamos separados -le había explicado su papá, que utilizaba el volcán de la isla para freír docampo_hoyvasaentrar.jpghuevos. Pero Caterina no entendía qué significaba «separados». Y un buen día, pensando en aquella difícil palabra, Caterina se dio cuenta de que había perdido un calcetín». Editado en castelán e euskera.

E non queremos de deixar de lembrar que esta editorial publicou no último Nadal unha singular obra de Xabier P. Docampo, Hoy vas a entrar en mi pasado, con ilustracións (en libro anexo) de Xosé Cobas.


Share