Hoxe recitamos no Rosalía de Castro na Mostra de Ciencia e Cinema

Dentro da Mostra de Ciencia e Cinema hoxe mércores ás 20:30 terá lugar no Teatro Rosalía de Castro un recital poético co título POESÍA + CIENCIA no que participarán Marica Campo, Emma Couceiro, Estibaliz Espinosa, Alfredo Ferreiro, Manuel Rivas e Xavier Seoane. O acto estará presentado por Lucía Aldao e contará coa actuación musical de Guadi Galego, Guillermo Fernández e Xabier Díaz. A entrada é de balde.

 

Share

“Chegan tempos revoltos”, de Xavier Seoane

Chegan tempos revoltos_Xavier Seoane

A principios deste ano o meu amigo e exprofesor de literatura  Xavier Seoane me presenteaba con esta polida edición non venal en que, acompañado dun non menos emotivo deseño de Fidel Vidal, avanzaba un visionario poema do seu novo libro Do ventre da cóbrega (Espiral Maior). A edición consta de 20 exemplares con ilustracións orixinais diversas e asinados polos autores.

O título, suxestivo como poucos nas circunstancias políticas presentes, ás que antecede amplamente, semella chamar a atención para a crise moral que na Alexandre Bovéda el advertía ao público como signo destes tempos. Unha crise moral que devirá perda de liberdades se non alzamos voces conscientes e colaboramos activamente todos aqueles que estamos convencidos da necesidade de progresar firmemente no terreo das liberdades individuais e colectivas.

Chegan tempos revoltos_Vidal

Share

No recital de Xavier Seoane e Manuel Rivas

Foto: César Morán, Xulio Valcárcel, Miguel A. Fernán Vello e Xavier Seoane.

O local da Asociación Cultural Alexandre Bóveda estaba cheo, e iso incluía o chan e o corredor até o fondo. O acto comezou cunhas palabras que en nome dos alexandrinos proferiu Miguel Mato Fondo, en actitude de emotiva rememoración da Coruña dos 80. Logo falou o crítico da mesa, César Morán, quen nos  deseñou o percurso poético dos dous autores e mostrou algunhas das súas primeiras publicacións; entre elas o caderno rústico Anisia e outras sombras, feito a dúas mans, e os primeiros números da inesquecíbel Luzes de Galiza.

Cando Lino Braxe apagou as luces e na mesa prenderon un faroliño pequeno, o recital comezou e os meus recursos técnicos reveláronse estrondosamente improcedentes para deixar testemuño audiovisual do evento (aquí desculparán que non ofreza do mesmo máis do que esta foto). Gustaría de  poder  ofrecer unha mostra do ambiente case gótico que unha tenue luz propagaba polas faces dos poetas proxectándose até os altos teitos dun andar que tería por volta dos cen anos. Só a luz da rúa dos Olmos, iluminando através de tres esveltas xanelas, evitaba que nos sentísemos ás escuras cando Xavier Seoane comezou a recitar. Comezou polo principio, os poemas de finais de 70 e terminou no libro que actualmente se está a distribuír nas librarías, Do ventre da cóbrega, sempre co seu ton de trascendencia e fondo sentimento. Logo leu os seus Manuel Rivas, desde aqueles máis densos até eses outros máis narrativos e de efeito final con pica-pica, pasando por outros que semellaban pequenos excertos de poesía cinematográfica.

Mais o recital permitiu reflexións para alén do facto poético concreto. Houbo quen preguntou que podían facer os poetas perante a inxustiza mundial, e tamén quen lles preguntou se eles mesmos acreditaban en espíritos. Non podía ser menos, estando como estamos en crise e xa entrados na Era de Acuario. Mais a crise de que falou Seoane foi a que me sorprendeu, até porque falou de auténtica crise moral nestes tempos. Argüíu o meu exprofesor que en 70 e 80, cando el entendía que o seu nivel de vida melloraba nesta periferia da periferia que é Galiza, os tempos de Reagan e Thatcher iniciaban un retroceso de benestar social que só nestes últimos tempos se fixo aquí evidente. E isto dá lugar a unha quebra moral enorme, cando se recoñece como docente a recomendar aos alunos que se esforcen por atinxir títulos cando xa nada asegura un traballo digno. Está convencido de que as novas xeracións van ter que saír á rúa a defender cada día liberdades que nas xeracións anteriores se creron xa consolidadas, e que a necesidade fará que nos tempos difíciles se xeren movementos reactivos contra a represión e a caída do nivel de vida. Foi un discurso moi crítico coa situación actual, que a moitos debera facer reflexionar antes de que nos vexamos lamentando o espazo libre perdido.

O resultado foi para min un recital sentido, elevado e entrañábel ao tempo, que me fixo revalorizar os tempos en que eu me esforzaba coas mesmas actitudes que aquela tarde eles rememoraban. As necesidades dos poetas semellan ser sempre as mesmas, ao menos no inicio daquilo que debe considerarse unha auténtica vocación.

A. F.

Share

Últimos libros no noso buzón

Moitos foron os libros que nos chegaron nas últimas semanas; tantos que, apesar do seu interese intrínseco, non puidemos referencialos como se merecen. Tentaremos dar hoxe noticia dalgúns deles.

antecedentescriminais.jpgAntecedentes criminais, de Amadeu Baptista (Edições Quasi). Baptista ofrece neste libro unha antoloxía persoal sobre vinte e cinco anos de creación poética. Ademais de contar co recoñecemento que corresponde a un dos poetas portugueses actuais de máis rica e sólida obra poética, vén agora de ser galardoado co Premio nacional de poesía Sebastião da Gama. Moitas son as referencias que se poden atopar na rede sobre as últimas entregas deste autor que coñecemos en Salvaterra do Miño e non deixamos de apreciar como poeta e amigo (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7…), e moitas mais sen dúbida serán as honrosas menzóns que a partir de agora recibirá unha tan merecente obra. Parabéns para el.

xoseantoncascudomanual.jpgDa editora Espiral Maior recibimos con grandes espectativas os últimos premios de poesía GZcrea 2006: Manual do misántropo, de Xosé Antón Cascudo (primeiro premio) e Isto é un poema e hai xente detrás, volume colectivo en que participan Lucía Aldao, Brais González, Ledicia Costas, Alberte Momán e Verónica Martínez (segundo e terceiro premios eluciaaldaoeoutros.jpg mencións de honra). O premio, que está asesorado pola AELG, contou cun extenso elenco no tribunal: Rubén Cela (presidente), Ana Vidal (secretaria), Enma Couceiro (vogal), Estíbaliz Espinosa (vogal), Eduardo Estévez (vogal), Miguel Anxo Fernán Vello (vogal) e Cesáreo Sánchez (vogal).

gabrielnascenteinventario.gifDo Brasil interior (Goiânia) chegounos a última entrega do prolífico poeta Gabriel Nascente, Inventario poético (Editora Alternativa). Unha fermosísima edición de 500 páxinas que contén unha selección da súa poesía, con textos de 1967 a 2003. Constitúe unha necesaria mostra dun creador que xa atinxiu a 39ª obra publicada. Para a reflexión sobre a utilidade das axudas privadas facemos constar que o libro foi patrocinada polo Laboratório Neo Química, ademais de apoiada por catro institucións máis relacionadas coa industria de Goiás.

art_natura2.jpgEspecialmente recomendábel é visitar a exposición intinerante ARTNATURA. Pola defensa da Rede Natura Galega. Pola defensa do medio natural galego, organizada por ADEGA. Esta exposición, que naceu en Compostela e agora reside provisionalmente en Lugo, ofrece a convivencia de obras de diversas disciplinas co único fin de apoiar os esforzos representados no seu propio título: textos manuscritos, vídeos e imaxes (pinturas, fotografías…). Os escritores que participan son: Marilar Aleixandre, Glauco Antonio Amigo, Rosa Aneiros, Xurxo Borrazás, Darío Xohán Cabana, Fernando Cabeza, Francisco Castro, Olalla Cociña, Marta Dacosta, Lois Diéguez, Xoán Carlos Domínguez, Rosa Enríquez, Lobato, Yolanda López, Xulio Valcárcel, Ramón Loureiro, Xosé Miranda, Teresa Moure, Xesús Pereiras, Vicente Piñeiro, Xesús Rábade, Henrique Rabuñal, Daniel Salgado, Xavier Seoane, Xosé Vázquez Pintor, Miro Villar, Helena Villar e que isto escribe. Só o maravilloso catálogo da exposición merece unha ollada demorada, pola inmenso pracer que produce a interdisciplinariedade artística en favor dun único e tan xusto obxectivo.

afortiorielmararayas.jpgDe A FORTIORI (Bilbao) presenteáronnos con El mar a rayas, de Susana Barragués e Carlos J. Cecilia. No marco dunha colección titulada “En favor de la familia”, este libro contribúe a ampliar o concepto de familia dentro do noso imaxinario colectivo; porque non se trata de falarmos en contra da familia, como uns progres desnortados, senón de entender que a familia pode ter multitude de fórmulas sen deixar de ofrecer aquilo que de máis valioso posúe: «-Es que estamos separados -le había explicado su papá, que utilizaba el volcán de la isla para freír docampo_hoyvasaentrar.jpghuevos. Pero Caterina no entendía qué significaba «separados». Y un buen día, pensando en aquella difícil palabra, Caterina se dio cuenta de que había perdido un calcetín». Editado en castelán e euskera.

E non queremos de deixar de lembrar que esta editorial publicou no último Nadal unha singular obra de Xabier P. Docampo, Hoy vas a entrar en mi pasado, con ilustracións (en libro anexo) de Xosé Cobas.


Share

O fogo inexplorado: o ensaio poético universal desde aqui

Ao fio do último post de Alfredo Ferreiro aproveito para reivindicar os poucos livros publicados na Galiza que se achegaram ao feito poético desde uma ampla perspectiva, partilhando as leituras e conhecimentos que os seus autores têm. Em concreto vêm-me à memória O sol de Homero, de Xavier Seoane; Hai suficiente infinito, feito com o pintor Antón Patiño, e As bandeiras do corsario, de Ramiro Fonte.

Xavier SeoaneO primeiro livro é um notável achegamento às diferentes perspectivas desde as que compreender o acto poético, deixando sempre claro que se trata de uma actividade essencialmente livre e libertadora. É destacável o diálogo com diferentes vozes que intercalam exemplos e experiências no decurso aberto pelo autor, e ainda que quiçá botemos em falta maiores aportações de outros poetas e tradições literárias, é inegável a riqueza de conhecimentos amostrada, e o pouso de um prévio trabalho reflexivo que abrolha por toda a obra.

O segundo, anterior no tempo e a meio caminho entre ensaio e manifesto, transparece, através do trabalho comum de poesia e pintura, uma convincente reivindicação da capacidade regenerativa da liberdade integral do ser humano neste mutilado(r) tempo que nos toca viver. Um discurso cheio de invocações a ampliar a nossa percepção com o infinito presente na arte, entendida como lugar preciso de cruzamento e fecundação com a Vida.

Antón PatiñoE não quero deixar de mencionar o interessante trabalho de Ramiro Fonte, “As bandeiras do corsario”, onde, de mão do autor eumês, chegamos à voz de mais de uma dezena de poetas universais do século XX, desde Pessoa até Derek Walcott. Livro único até o de agora na Galiza no seu conteúdo e estrutura, faz uma viagem por estes autores repassando algumas das suas chaves poéticas e vitais, sendo um relevante guia de aproximação para quem queira conhecer uma parte da grande poesia desta época. Também, como o primeiro livro, achamos em falta outras vozes, mas tem-nos, na nossa particular biografia leitora, achegado a geografias estéticas alheias ao nosso conhecimento, o qual é sempre de agradecer.

É isto último o que quero destacar como importante, e como possível tema a debater: os trabalhos referentes à poesia de toda a parte são, ainda, muito escassos na Galiza. Semelha um tanto contraditório que tendo uma relevante cantidade de poetas e estéticas actuantes aqui tenhamos tão poucos achegamentos (ainda) ao que se escreve e faz lá fora, o que redunda numa potencialmente excessiva auto-referencialidade que paira muitas vezes sobre nós.

Ramiro Fonte E acho também preocupante que quem estiver a abrir o seu corpo e mente (dito isto em termos “ocidentais”, noutras visões chamaríamo-lo coração) nesta arte não tem, quase, referências de autores mais maduros e com maior formação estética e intelectual, independentemente dos seus princípios e logros literários, que podem ser partilhados ou não (por exemplo, para mim o livro de Ramiro Fonte é sem dúvida o mais interessante da sua criação, literária ou ensaística), e que sempre podem ajudar no caminho da descoberta que fazemos cada um de nós.

Quero fazer, pois, uma clara defesa da ampliação permanente dos horizontes, tanto estéticos como do interior da nossa condição humana, na perspectiva de fazermo-nos seres libertados dispostos a iluminar o coração da Terra com a força que nos outorga o conhecimento do que nos habita. E para isso precisamos de todas as energias existentes em todo tempo e lugar, para que nos ajudem neste trabalho de desvendamento que chamamos criação, ou Amor, como melhor gostemos.

Share

Para unha luz ausente, de Xavier Seoane

A partir de foto de Vari CaramésO amor, a chave da vida, é un bocado degustado entre as ramas da continxencia. E a morte unha sombra soportábel grazas á luz dun corazón aceso.

As figuras do amado e a amada penétranse mutuamente, transportándonos ao plano espiritual na reunificación do andróxino, símbolo alquímico en que masculino e feminino son aspectos primordiais que procuran fundirse e resolver a soidade fundacional que move o ser humano.

A amada vístese cunha pureza propia da excelsa natureza, en fórmulas de raíces profundas e potencia telúrica, un magma carnal do que vimos e ao que regresamos. Mentres o percurso vital perdura, o perfil da amada aparece ante o poeta vinculada ao segredo, aos soños e ao mar, como se nas súas formas físicas e psíquicas se revelasen os valores intanxíbeis da vida. O mar, neste sentido, complementa o imaxinario traendo para o discurso poético “tudo o que não sei contar” (Jobim). A inmensidade do sentimento, indefiníbel pola súa amplitude, porén cabe na palabra.

E non só: esta perspectiva creativa de Xavier Seoane está inserida na nosa milenaria tradición amorosa, desde a Persia até ao Finisterre. Aqueles versos medievais que, místicos en esencia mais en presenza carnais, elevaban a señora a norte magnético, flor anunciadora, camiño sagrado dos servidores do único sentido da existencia.

Fotografía: versión da que Vari Caramés realizou para a presentación do libro.

Share